వైకుంఠ గద్యము | పారాయణం
(శ్రీ రామానుజాచార్య విరచితం)
పారాయణానికి ముందుగా
వైకుంఠ గద్యము పారాయణం ఒక అంతర్ముఖమైన ఆత్మానుభవం. ఇది కేవలం వాక్యాల పఠనం కాదు. జీవాత్మ తన స్వరూపాన్ని పరతంత్రంగా గ్రహించి, పరమపదమైన వైకుంఠలో నివసించే శ్రీమన్నారాయణుని చరణారవిందముల యందు సంపూర్ణ ఆశ్రయభావంతో ఈ గద్యాన్ని ఉచ్చరించవలసినది. పారాయణం నిదానంగా, అంతఃకరణాన్ని ఏకాగ్రం చేస్తూ సాగాలి.
పారాయణ విధానం
ఈ గద్యము పారాయణంలో వాక్యాలను విడివిడిగా గాని, యాంత్రికంగా గాని చదవడం కన్నా, ఒకే ప్రార్థనాత్మక ప్రవాహంగా అనుసరించడం ముఖ్యము. ప్రతి వాక్యం ఒక స్వయంనివేదనగా భావించాలి. విరామాలు శ్వాసకు మరియు భావస్థిరతకు మాత్రమే ఉపయోగపడాలి. త్వరపాటు, అలంకార పఠనం, లేదా గద్యాన్ని శ్లోకంలా మార్చే ప్రయత్నం ఇక్కడ ఉద్దేశం కాదు.
వైకుంఠ గద్యము | పారాయణ సందర్భంలో భావం
వైకుంఠ గద్యము పారాయణంలో జీవుడు తన ప్రయత్నశక్తిని పక్కనపెట్టి, పరమపదమైన వైకుంఠలో నివసించే శ్రీమన్నారాయణుని చరణారవిందములనే ఏకైక ఆశ్రయంగా భావిస్తూ గద్యాన్ని పఠిస్తాడు. ఇది అర్థవిచారణకో, వాక్యవిభజనకో కాక, నిరంతర స్మరణకు అనుకూలమైన ప్రార్థనాత్మక ప్రవాహం. ఈ పారాయణంలో మనస్సు సహజంగా బాహ్య విషయాల నుండి విరమించి, భగవంతుని గుణ వైభవంపై స్థిరపడుతుంది; అలా స్థిరపడిన స్మరణే పరమపదాభిముఖమైన అంతర్ముఖతకు దారి చూపుతుంది.
పారాయణానికి అనుకూలమైన పాఠ్య రూపం
క్రింద ఇవ్వబడిన వైకుంఠ గద్యము పాఠ్యం పారాయణానికి అనుకూలంగా మాత్రమే అమర్చబడింది. ఇందులో సంఖ్యలు, వ్యాఖ్యానాలు, విభాగ సూచనలు లేకుండా, పఠన ప్రవాహం అంతరాయం కలగకుండా పాఠ్యాన్ని సజావుగా ఉంచడం ప్రధాన లక్ష్యంగా తీసుకోబడింది. అర్థ వివరణకన్నా, శ్రద్ధతో, ఏకాగ్రతతో, నిరంతర స్మరణగా పఠించుటకు అనువుగా ఈ పాఠ్య రూపం రూపొందించబడింది.
వైకుంఠ గద్యము (పారాయణ పాఠ్యం)
ఇక్కడ వైకుంఠ గద్యము సంపూర్ణంగా, పారాయణానికి అనుకూలమైన రూపంలో, నిరవధికంగా ఇవ్వబడుతుంది.
లైన్ విరామాలు శ్వాస మరియు భావ విరామాల కోసం మాత్రమే ఉంచబడతాయి.
పారాయణాంతర భావస్థితి
వైకుంఠ గద్యము పారాయణానంతరం మనస్సు సహజంగా స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది. పదాల ప్రవాహంలో లీనమైన చిత్తం, క్రమేణా బాహ్య విషయాల నుండి వెనుదిరిగి, పరమపదమైన వైకుంఠను స్మరించే అంతర్ముఖ స్థితిలో నిలుస్తుంది. ఈ భావస్థితి తాత్కాలిక ఉద్వేగం కాక, నిశ్శబ్దమైన ఆశ్రయభావంగా వికసించి, దైనందిన జీవనంలో కూడా భగవద్స్మరణకు ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
పారాయణారంభం
(ఇప్పుడు వైకుంఠ గద్యము పారాయణం ప్రారంభించబడుతుంది. ఈ పాఠ్యాన్ని నిదానంగా, సంపూర్ణ ఆశ్రయభావంతో, ప్రతి వాక్యాన్ని ప్రార్థనగా భావిస్తూ పఠించాలి.)
ఓం ॥
యామునార్య సుధాంభోధిం అవగాహ్య యథామతి ।
ఆదాయ భక్తియోగాఖ్యం రత్నం సందర్శయామ్యహమ్ ॥
స్వాధీన త్రివిధ చేతన అచేతన స్వరూప
స్థితి ప్రవృత్తి భేదం ।
క్లేశ కర్మాది అశేష దోష సంస్పృష్టమ్ ।
స్వాభావిక అనవధికాతిశయ
జ్ఞాన బలైశ్వర్య వీర్య శక్తి తేజః ప్రభృతి
అసంఖ్యేయ కల్యాణ గుణగణౌఘ మహార్ణవమ్ ।
పరమపురుషం భగవంతం నారాయణమ్ ।
స్వామిత్వేన సుహృత్త్వేన గురుత్వేన చ పరిగృహ్య
ఏకాంతికాత్యంతిక
తత్ పదాంబుజద్వయ పరిచర్యైక మనోరథః ।
తత్ ప్రాప్తయే చ
తత్ పదాంబుజద్వయ ప్రపత్తేరన్యత్
న మే కల్పకోటి సహస్రేణాపి
సాధనమస్తీతి మన్వానః ।
తస్యైవ భగవతో నారాయణస్య
అఖిల సత్త్వ దయైక సాగరస్య
అనాలోచిత గుణగుణ ఖండ జనానుకూల
అమర్యాద శీలవతః ।
స్వాభావిక అనవధికాతిశయ గుణవత్తయా
దేవతిర్యఙ్ మనుష్యాది అఖిల జన
హృదయానందనస్య
ఆశ్రితవాత్సల్యైక జలధేః ।
భక్త జన సంస్లేషైక భోగస్య
నిత్య జ్ఞాన క్రియైశ్వర్యాది
భోగ సామగ్రి సమృద్ధస్య
మహావిభూతేః ।
పరమవ్యోమ శబ్దాభిధేయే
బ్రహ్మాది నాం వాంగ్ మనసా అగోచరే
శ్రీమతి వైకుంఠే దివ్యలోకే ।
సనక విధిశివాదిభిరప్యచింత్య
స్వభావైశ్వర్యైః
నిత్యసిద్ధైరనంతైః
భగవదానుకూల్యైక భోగైః
దివ్య పురుషైః
మహాత్మభిరాపూరితే ।
తేషామపి ఇయత్ పరిమాణం
ఇయదైశ్వర్యం
ఈదృశ స్వభావమితి పరిచ్ఛేత్తుమయోగ్యే ।
దివ్యావరణ శత సహస్రావృతే
దివ్య కల్పకతరూపశోభితే
దివ్యోద్యాన శత సహస్ర కోటిభిరావృతే
అతి ప్రమాణే
దివ్యాయతనే ।
కస్మింశ్చిత్ విచిత్ర దివ్య రత్నమయే
దివ్యస్థాన మండపే
దివ్యరత్న స్తంభ శత సహస్ర కోటిభిరూపశోభితే
దివ్య నానారత్న కృత స్థల విచిత్రితే
దివ్యాలంకారాలంకృతే ।
పరిథః పతితైః పతమానైః
పాదపస్థైశ్చ నానాగంధవర్ణైః
దివ్యపుష్పైః శోభమానైః
దివ్య పుష్పోపవనైరుపశోభితే ।
సంకీర్ణ పారిజాతాది కల్పద్రుమోపశోభితైః
అసంకీర్ణైశ్చ కైశ్చిదంతఃస్థ పుష్ప రత్నాది నిర్మిత
దివ్యలీలామండప శత సహస్రోపశోభితైః ।
సర్వదా అనుభూయమానైరపి
అపూర్వవదాశ్చర్యమావహద్భిః
క్రీడాశైల శత సహస్రైరలంకృతైః ।
కైశ్చిన్నారాయణ దివ్య లీలా సాధారణైః
కైశ్చిత్ పద్మవనాలయ దివ్య లీలా సాధారణైః
సాధారణైశ్చ కైశ్చిత్ శుకసారికామయూరకోకిలాదిభిః
కోమల కూజితైరాకులైః
దివ్యోద్యాన శత సహస్ర కోటిభిరావృతే ।
మణిముక్తా ప్రవాళ కృత సోపానైః
దివ్య మాలామృత రసోదకైః
దివ్యాండజవరైః
అతిరమణీయ దర్శనైః
అతిమనోహర మధుర స్వరైరాకులైః ।
అంతఃస్థ ముక్తామయ దివ్య క్రీడా స్థానోపశోభితైః
దివ్య సౌగంధిక వాపీ శత సహస్రైః
దివ్య రాజహంసావళీ విరాజితైరావృతే ।
నిరస్తాతిశయానందైక రసతయా చ
అనంత్యాచ్చ
ప్రవిష్టానున్మాదయద్భిః క్రీడోద్దేశైః విరాజితే ।
తత్ర తత్ర కృత దివ్య పుష్పపర్యంకోపశోభితే
నానాపుష్పాసవాస్వాద మత్త భృంగావళీభిః
ఉద్గీయమాన దివ్య గాంధర్వేనాపూరితే ।
చందనాగరు కర్పూర దివ్య పుష్పావగాహి
మందానిల సేవ్యమానే
మధ్యే పుష్పసంచయ విచిత్రితే ।
మహతి దివ్య యోగపర్యంకే
అనంతభోగిని
శ్రీమద్వైకుంఠైశ్వర్యాది దివ్య లోకం
ఆత్మ కాంత్యా విశ్వమాప్యాయయంత్యా ।
శేష శేషాసనాది సర్వ పరిజనం
భగవతః తత్ తత్ అవస్థోచిత పరిచర్యాయాం
ఆజ్ఞాపయంత్యా ।
శీలరూపగుణ విలాసాదిభిః
ఆత్మానురూపయా
శ్రియా సహాసీనమ్ ।
ప్రత్యగ్రోన్మీలిత సరసిజ సదృశ నయన యుగలం
స్వచ్ఛ నీలజీమూత సంకాశం
అత్యుజ్జ్వల పీతవాససం
స్వయా ప్రభయా
అతి నిర్మలయా
అతి శీతలయా
అతి కోమలయా
స్వచ్ఛయా మాణిక్యాభయా
కృత్స్నం జగద్భాసయంతమ్ ।
అచింత్య దివ్యాద్భుత నిత్య యౌవన
స్వభావ లావణ్యమయ అమృతసాగరం
అతి సౌకుమార్యాత్
ఈషత్ ప్రస్విన్నవద్
ఆలక్ష్యమాన లలాట ఫలక
దివ్యాలకావళీ విరాజితం ।
ప్రబుద్ధ ముద్గాంబుజ చారులోచనం
సవిభ్రమ భ్రూలతం
ఉజ్జ్వలాధరం
శుచిస్మితం
కోమల గండం
ఉన్నాసం ।
ఉదగ్ర పీనాంస విలంబి
కుండలాలకావళీ బంధుర కంబుకంధరం
ప్రియావతంసోత్పల కర్ణభూషణ
స్లథాలకబంధ విమర్ద సంశిభిః ।
చతుర్భిరాజానువిలంబిభిర్ భుజైః విరాజితం
అతి కోమల దివ్య రేఖాలంకృత
ఆతామ్ర కరతలం
దివ్యాంగులీయకైః విరాజితం
అతి కోమల దివ్య నఖావళీ
విరాజితాతిరక్తాభిరంగులీభిరలంకృతమ్ ।
తత్ క్షణోన్మీలిత పుండరీక
సదృశ చరణ యుగలం ।
అతిమనోహర కిరీట మకుట
చూడావతంస మకర కుండల
గ్రైవేయక హార
కేయూర కటక
శ్రీవత్స కౌస్తుభ
ముక్తాదామ
ఉదరబంధన
పీతాంబర కాంచీగుణ
నూపురాదిభిః ।
అత్యంత సుఖ స్పర్శైః
దివ్య గంధైః
భూషణైః భూషితం
శ్రీమత్యా వైజయంత్యా
వనమాలయా విరాజితం ।
శంఖ చక్ర గదాసి శార్ఙ్గాది
దివ్యాయుధైః సేవ్యమానం
స్వసంకల్ప మాత్రావకల్పిత
జగజ్జన్మ స్థితి ధ్వంసాదికే ।
శ్రీమతి విశ్వక్సేనే
న్యస్త సమస్తాత్మైశ్వర్యం
వైనతేయాదిభిః
స్వభావతో నిరస్త
సమస్త సామ్సారిక స్వభావైః ।
భగవత్ పరిచర్యా కరణయోగ్యైః
భగవత్ పరిచర్యైక భోగైః
నిత్యసిద్ధైరనంతైః
యథాయోగం సేవ్యమానం ।
ఆత్మభోగేన
అనుసంహిత పరాది కాల
దివ్య మాలా
కోమలావలోకనేన
విశ్వమాహ్లాదయంతమ్ ।
ఈషదున్మీలిత ముఖాంబుజోदर
వినిర్గతేన
దివ్యాననారవింద శోభాజనకేన
దివ్య గాంభీర్య ఔదార్య
సౌందర్య మాధుర్యాది
అనవధిక గుణగణ విభూషితేన ।
అతిమనోహర దివ్య భావగర్భేన
దివ్య లీలాలాపామృతేన
అఖిల జన హృద్యంతరాణి పూరయంతమ్ ।
భగవంతం నారాయణం
ధ్యానయోగేన దృష్ట్వా ।
తతో భగవతో నిత్య స్వామ్యం
ఆత్మనో నిత్యదాస్యం చ
యథావస్థితం అనుసంధాయ
కదాహం భగవంతం నారాయణం
మమ కులనాథం
మమ కులదైవతం
మమ కులధనం
మమ భోగ్యం
మమ మాతరం
మమ పితరం
మమ సర్వం
సాక్షాత్కరవాణి చక్షుషా ।
కదాహం భగవత్ పాదాంబుజద్వయం
శిరసా ధారయిష్యామి
కదాహం భగవత్ పాదాంబుజద్వయ
పరిచర్యా కరణయోగ్యః
తదేకభోగః
తత్ పాదౌ ప్రవేక్ష్యామి ।
కదాహం భగవత్ పాదాంబుజద్వయ
పరిచర్యాశయా
నిరస్త సమస్తేతర భోగసహః
అపగత సమస్త సామ్సారిక స్వభావః
తత్ పాదాంబుజద్వయం పరిచరిష్యామి ।
కదా మాం భగవాన్ స్వకీయయా
అతిశీతలయా దృష్ట్యా అవలోక్య
స్నిగ్ధ గంభీర మధురయా గిరా
పరిచర్యాయాం ఆజ్ఞాపయిష్యతి ఇతి ।
భగవత్ పరిచర్యాయాం ఆశాం వర్ధయిత్వా
తయైవ ఆశయా
తత్ ప్రసాదోపబృంహితయా
భగవంతం ఉపేత్య
దూరాదేవ భగవంతం
శేషభోగే
శ్రియా సహాసీనమ్
వైనతేయాదిభిః సేవ్యమానమ్ ।
సమస్త పరివారాయ
శ్రీమతే నారాయణాయ నమః
ఇతి ప్రణమ్య
ఉత్తథ్యోత్తథ్య
పునః పునః ప్రణమ్య
అత్యంత సాధ్వస వినయవనతో భూత్వా ।
భగవత్ పారిషద గణనాయకైః
ద్వారపాలైః
కృపయా స్నేహగర్భయా దృష్ట్యా అవలోకితః
సమ్యగభివందితైః
తైస్తైః ఏవ అనుమతో
భగవంతం ఉపేత్య
శ్రీమతా మూలమంత్రేణ
మామైకాంతిక పరిచర్యా కరణాయ
పరిగృహ్ణీష్వ
ఇతి యాచమానః
ప్రణమ్య
ఆత్మానం భగవతే నివేదయేత్ ।
తతో భగవతా స్వయమేవ
ఆత్మసంజీవనేన
అమర్యాదశీలవతా
అతి ప్రేమాన్వితేన అవలోకనేన అవలోక్య
సర్వదేశ సర్వకాల
సర్వావస్థోచిత
అత్యంత శేషభావాయ స్వీకృతః అనుజ్ఞాతశ్చ ।
అత్యంత సాధ్వస వినయవనతః
కింకుర్వాణః
కృతాంజలిపుటః
భగవంతం ఉపాసీత ।
తతశ్చ అనుభూయమాన భావవిశేషః
నిరతిశయ ప్రీత్యా
అన్యత్ కించిత్ కర్తుం
ద్రష్టుం
స్మర్తుం అశక్తః
పునరపి శేషభావం ఏవ యాచమానః
భగవంతమే వ అవచ్ఛిన్న స్రోతోరూపేణ
అవలోకయన్ ఆసీత ।
తతో భగవతా స్వయమేవ
ఆత్మసంజీవనేన అవలోకనేన అవలోక్య
సస్మితం ఆహూయ
సమస్త క్లేశాపహం
నిరతిశయ సుఖావహం
ఆత్మీయం
శ్రీమత్ పాదారవింద యుగలం
శిరసి కృతం ధ్యాత్వా
అమృతసాగరాత్
నిమగ్న సర్వావయవ సుఖం ఆసీత ।
ఇతి శ్రీభగవద్రామానుజ విరచితే
గద్యత్రయ ప్రబంధే
శ్రీవైకుంఠ గద్యమ్ ।
గద్యత్రయ ప్రబంధః సంపూర్ణః ।
ప్రార్థనా నిగమన స్తుతిః
లక్ష్మీపతే ర్యతిపతేశ్చ దయైకధామ్నోః
యోఽసౌ పురా సమజనిష్ట జగద్ధితార్థమ్ ।
ప్రాప్యం ప్రకాశయతు నః పరమం రహస్యం
సంవాద ఏష శరణాగతి మంత్రసారః ॥