ŚrīmadBhāgavatam | Parāyaṇam

Canto 01 | Chapter 06

Nārada Maharṣi's appearance

(The divine journey in which devotion blossomed through saintly association, culminated in the vision of the Lord, and led to the appearance of Nārada Maharṣi)

Chapter introduction

In Chapter 6, Nārada Maharṣi continues the account of his previous birth and explains how saintly association and devotion to the Lord can completely transform the life of a living being. Having received the seed of devotion through the association of sages during his childhood, he journeys northward after the death of his mother and attains the grace of ŚrīmanNārāyaṇa through solitary meditation. The Lord’s divine vision, the instruction that follows, the abandonment of the mortal body, the attainment of a divine state, and his appearance as Devarṣi Nārada are gradually unfolded in this chapter. Thus, by vividly demonstrating how devotion, the Lord’s grace, and eternal service to Him lead a living being to the supreme destination, this chapter establishes the glory of the path of bhakti through the life of Nārada Maharṣi.

Ślokapāṭham

atha śrīmadbhāgavatam parāyaṇam
prathama skandhe ṣaṣṭho’dhyāyaḥ
 
(sūta uvāca)
evaṁ niśamya bhagavān devarṣer janma karma ca ।
bhūyaḥ papraccha taṁ brahman vyāsaḥ satyavatīsutaḥ ॥
॥ 01.06.01 ॥
(vyāsa uvāca)
bhikṣubhir vipravasite vijñānādeṣṭṛbhis tava ।
vartamāno vayasy ādye tataḥ kim akarod bhavān ॥
॥ 01.06.02 ॥
svāyambhuva kayā vṛtyā vartitaṁ te paraṁ vayaḥ ।
kathaṁ cedam udasrākṣīḥ kāle prāpte kalevaram ॥
॥ 01.06.03 ॥
prākkalpaviṣayām etāṁ smṛtiṁ te surasattama ।
na hyeṣa vyavadhāt kāla eṣa sarvanirākṛtiḥ ॥
॥ 01.06.04 ॥
(nārada uvāca)
bhikṣubhir vipravasite vijñānādeṣṭṛbhir mama ।
vartamāno vayasy ādye tata etad akāraṣam ॥
॥ 01.06.05 ॥
ekātmajā me jananī yoṣin mūḍhā ca kiṅkarī ।
mayy ātmaje’nanyagatau cakre snehānubandhanam ॥
॥ 01.06.06 ॥
sā’svatantrā na kalpāsīt yogakṣemam mamecchatī ।
īśasya hi vaśe loko yoṣā dārumayī yathā ॥
॥ 01.06.07 ॥
ahaṁ ca tad brahmakule ūṣivāṁs tadapekṣayā ।
digdeśakālāvyutpanno bālakaḥ pañcahāyanaḥ ॥
॥ 01.06.08 ॥
ekadā nirgatāṁ gehāt duhantīṁ niśi gāṁ pathi ।
sarpo’daśat padā spṛṣṭaḥ kṛpaṇāṁ kālacoditaḥ ॥
॥ 01.06.09 ॥
tadā tad aham īśasya bhaktānāṁ śam abhīpsataḥ ।
anugrahaṁ manyamānaḥ prātiṣṭhaṁ diśam uttarām ॥
॥ 01.06.10 ॥
sphītān janapadāṁs tatra puragrāmavrajākarān ।
kheṭakharvaṭavāṭīś ca vanāny upavanāni ca ॥
॥ 01.06.11 ॥
citradhātu vicitrādrīn ibhabhagnabhujadrumān ।
jalāśayān śivajalān nalinīḥ surasevitāḥ ॥
॥ 01.06.12 ॥
citrasvanaiḥ patrarathaiḥ vibhramad bhramaraśriyaḥ ।
nalaveṇuśarastamba kuśakīcakagahvaram ॥
॥ 01.06.13 ॥
eka evātiyāto’haṁ adrākṣaṁ vipinaṁ mahat ।
ghoraṁ pratibhayākāraṁ vyālolūkaśivājiram ॥
॥ 01.06.14 ॥
pariśrāntendriyātmāhaṁ tṛṭparīto bubhukṣitaḥ ।
snātvā pītvā hrade nadyā upaspṛṣṭo gataśramaḥ ॥
॥ 01.06.15 ॥
tasmin nirmanuje’raṇye pippalopastha āśritaḥ ।
ātmanā’tmānam ātmasthaṁ yathāśrutam acintayam ॥
॥ 01.06.16 ॥
dhyāyataś caraṇāmbhojaṁ bhāvanirjitacetasā ।
autkaṇṭhyāśrukalākṣasya hṛdy āsīn me śanair hariḥ ॥
॥ 01.06.17 ॥
premātibharanirbhinna pulakāṅgo’tinirvṛtaḥ ।
ānandasamplave līno nāpaśyam ubhayaṁ mune ॥
॥ 01.06.18 ॥
rūpaṁ bhagavato yat tat manaḥkāntaṁ śucāpaham ।
apaśyan sahasottasthe vaiklavyād durmanā iva ॥
॥ 01.06.19 ॥
didṛkṣus tad ahaṁ bhūyaḥ praṇidhāya mano hṛdi ।
vīkṣamāṇo’pi nāpaśyam avitṛptaḥ ivāturaḥ ॥
॥ 01.06.20 ॥
evaṁ yatantaṁ vijane mām āhāgocaro girām ।
gambhīraślakṣṇayā vācā śucaḥ praśamayann iva ॥
॥ 01.06.21 ॥
hantāsmin janmani bhavān mā māṁ draṣṭum ihārhati ।
avipakvakaṣāyāṇāṁ durdarśo’haṁ kuyoginām ॥
॥ 01.06.22 ॥
sakṛd yad darśitaṁ rūpam etat kāmāya te’nagha ।
matkāmaḥ śanakaiḥ sādho sarvān muñcati hṛcchayān ॥
॥ 01.06.23 ॥
satsevayā’dīrghayā te jātā mayi dṛḍhā matiḥ ।
hitvāvadyam imaṁ lokaṁ gantā majjanatām asi ॥
॥ 01.06.24 ॥
matir mayi nibaddheyaṁ na vipadyeta karhicit ।
prajāsarganirodhe’pi smṛtiś ca madanugrahāt ॥
॥ 01.06.25 ॥
etāvad uktvopararāma tan mahad
bhūtaṁ nabholiṅgam aliṅgam īśvaram ।
ahaṁ ca tasmai mahatāṁ mahīyase
śīrṣṇāvanāmaṁ vidadhe’nukampitaḥ ॥
॥ 01.06.26 ॥
nāmāny anantasya hatatrapaḥ paṭhan
guhyāni bhadrāṇi kṛtāni ca smaran ।
gāṁ paryaṭaṁs tuṣṭamanā gataspṛhaḥ
kālaṁ pratīkṣan vimado vimatsaraḥ ॥
॥ 01.06.27 ॥
evaṁ kṛṣṇamater brahman nāsaktasyāmalātmanaḥ ।
kālaḥ prādurabhūt kāle taḍit saudāmanī yathā ॥
॥ 01.06.28 ॥
prayujyamāne mayi tāṁ śuddhāṁ bhāgavatīṁ tanum ।
ārabdhakarmanirvāṇo nyapatat pāñcabhautikaḥ ॥
॥ 01.06.29 ॥
kalpānta idam ādāya śayāne’mbhasy udanvataḥ ।
śiśayiṣor anuprāṇaṁ viviśe’ntar ahaṁ vibhoḥ ॥
॥ 01.06.30 ॥
sahasrayugaparyante utthāyedaṁ sisṛkṣataḥ ।
marīcimiśrā ṛṣayaḥ prāṇebhyo’haṁ ca jajñire ॥
॥ 01.06.31 ॥
antar bahiś ca lokāṁs trīn paryemy askanditavrataḥ ।
anugrahān mahāviṣṇoḥ avighātagatiḥ kvacit ॥
॥ 01.06.32 ॥
devadattām imāṁ vīṇāṁ svarabrahmavibhūṣitām ।
mūrchayitvā harikathāṁ gāyamānaś carāmy aham ॥
॥ 01.06.33 ॥
pragāyataḥ svavīryāṇi tīrthapādaḥ priyaśravāḥ ।
āhūta iva me śīghraṁ darśanaṁ yāti cetasi ॥
॥ 01.06.34 ॥
etad dhy āturacittānāṁ mātrāsparśecchayā muhuḥ ।
bhavasindhuplavo dṛṣṭo haricaryānuvarṇanam ॥
॥ 01.06.35 ॥
yamādibhir yogapathaiḥ kāmalobhahato muhuḥ ।
mukundasevayā yadvat tathātmāddhā na śāmyati ॥
॥ 01.06.36 ॥
sarvaṁ tad idam ākhyātaṁ yat pṛṣṭo’haṁ tvayānagha ।
janmakarmarahasyaṁ me bhavataś cātmatoṣaṇam ॥
॥ 01.06.37 ॥
(sūta uvāca)
evaṁ sambhāṣya bhagavān nārado vāsavīsutam ।
āmantrya vīṇāṁ raṇayan yayau yādṛcchiko muniḥ ॥
॥ 01.06.38 ॥
aho devarṣi dhanyo’yaṁ yatkīrtiṁ śārṅgadhanvanaḥ ।
gāyan mādyann idaṁ tantryā ramayaty āturaṁ jagat ॥
॥ 01.06.39 ॥
 
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṁsyāṁ saṁhitāyām ।
prathama skandhe ṣaṣṭho’dhyāyaḥ ॥

Other Study Paths | Canto 01 | Chapter 06

Current śloka: Opening
Scroll to Top