ŚrīmadBhāgavatam | Parāyaṇam
Canto 01 | Chapter 07
Aśvatthāmā’s Capture and the Resolution of Dharma
(After the killing of the Upapāṇḍavas, Arjuna captures Aśvatthāmā, Draupadī expresses compassion, and Śrī Kṛṣṇa shows the way to resolve a moral dilemma.)
Chapter introduction
In the Seventh Chapter, it is described how Vyāsa Maharṣi, while absorbed in bhakti-yoga samādhi, directly perceived Śrīman Nārāyaṇa and His māyā-śakti acting under His control. Realising that bhakti-yoga is the supreme remedy for the sufferings of conditioned souls, he composed ŚrīmadBhāgavatam. The chapter then unfolds the events that followed the Kurukṣetra war: Aśvatthāmā’s killing of the Upapāṇḍavas, Arjuna’s pursuit and capture of him, the episode of the brahmāstra, Draupadī’s extraordinary compassion, Bhīma’s demand for justice, and Śrī Kṛṣṇa’s guidance concerning the subtle principles of dharma.
In the end, Arjuna harmonises his vow, compassion, respect for his guru, and dharma by imposing an appropriate punishment upon Aśvatthāmā. Thus, this chapter presents two profound themes: the appearance of ŚrīmadBhāgavatam through devotion, and the determination of dharma in a situation of moral conflict. It teaches that justice and compassion are not opposing principles but are united within perfect dharma.
Ślokapāṭham
prathama skandhe saptamo’dhyāyaḥ
nirgate nārade sūta bhagavān bādarāyaṇaḥ ।
śrutavāṁstadabhipretam tataḥ kimakarodvibhuḥ ॥
॥ 01.07.01 ॥
brahmanadyāṁ sarasvatyām āśramaḥ paścime taṭe ।
śamyāprāsa iti prokta ṛṣīṇāṁ satravardhanaḥ ॥
॥ 01.07.02 ॥
āsīno’p upaspṛśya praṇidadhyau manaḥ svayam ॥
॥ 01.07.03 ॥
apaśyatpuruṣaṁ pūrṇaṁ māyāṁ ca tadupāśrayām ॥
॥ 01.07.04 ॥
paro’pi manute’narthaṁ tatkṛtaṁ cābhipadyate ॥
॥ 01.07.05 ॥
lokasyājānato vidvān cakre sātvata saṁhitām ॥
॥ 01.07.06 ॥
bhaktirutpadyate puṁsaḥ śokamohabhayāpahā ॥
॥ 01.07.07 ॥
śukam adhyāpayāmāsa nivṛttinirataṁ muniḥ ॥
॥ 01.07.08 ॥
sa vai nivṛttinirataḥ sarvatropekṣako muniḥ ।
kasya vā bṛhatīm etām ātmārāmaḥ samabhyasat ॥
॥ 01.07.09 ॥
ātmārāmāś ca munayaḥ nirgranthā apyurukrame ।
kurvantyahaitukīṁ bhaktim itthambhūtaguṇo hariḥ ॥
॥ 01.07.10 ॥
adhyagānmahadākhyānam nityaṁ viṣṇujanapriyaḥ ॥
॥ 01.07.11 ॥
saṁsthāṁca pāṇḍuputrāṇāṁ vakṣye kṛṣṇakathodayam ॥
॥ 01.07.12 ॥
vīreṣvatho vīragatiṁ gateṣu ।
vṛkodarāviddhagadābhimarśa
bhagnorudaṇḍe dhṛtarāṣṭraputre ॥
॥ 01.07.13 ॥
kṛṣṇāsutānāṁ svapatāṁ śirāṁsi ।
upāharadvipriyameva tasya tat
jugupsitaṁ karma vigarhayanti ॥
॥ 01.07.14 ॥
niśamya ghoraṁ paritapyamānā ।
tadārudad bāṣpakalākulākṣī
tāṁ sāntvayannāha kirīṭamālī ॥
॥ 01.07.15 ॥
yadbrahmabandhoḥ śira ātatāyinaḥ ।
gāṇḍīvamuktairviśikhairupāhare
tvākramya yatsnāsyasi dagdhaputrā ॥
॥ 01.07.16 ॥
sa sāntvayitvācyutamitrasūtaḥ ।
anvādravaddaṁśita ugradhanvā
kapidhvajo guruputraṁ rathena ॥
॥ 01.07.17 ॥
kumārahoddvignamanā rathena ।
parādravatprāṇaparīpsururvyāṁ
yāvadgamaṁ rudrabhayād yathārkaḥ ॥
॥ 01.07.18 ॥
astraṁ brahmaśiro mene ātmatrāṇaṁ dvijātmajaḥ ॥
॥ 01.07.19 ॥
ajānannupasaṁhāraṁ prāṇakṛcchre upasthite ॥
॥ 01.07.20 ॥
prāṇāpadamabhiprekṣya viṣṇuṁ jiṣṇuruvāca ha ॥
॥ 01.07.21 ॥
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhaktānāmabhayaṅkara ।
tvam eko dahyamānānām apavargo’si saṁsṛteḥ ॥
॥ 01.07.22 ॥
māyāṁ vyudasya cicchaktyā kaivalye sthita ātmani ॥
॥ 01.07.23 ॥
vidhatse svena vīryeṇa śreyo dharmādilakṣaṇam ॥
॥ 01.07.24 ॥
svānāṁ cānanyabhāvānām anudhyānāya cāsakṛt ॥
॥ 01.07.25 ॥
sarvatomukhamāyāti tejaḥ paramadāruṇam ॥
॥ 01.07.26 ॥
vetthedaṁ droṇaputrasya brāhmamastram pradarśitam ।
naivāsau veda saṁhāraṁ prāṇabādha upasthite ॥
॥ 01.07.27 ॥
jahyastrateja unnaddham astrajño hyastratejasā ॥
॥ 01.07.28 ॥
śrutvā bhagavatā proktam phālgunaḥ paravīrahā ।
spṛṣṭvāpastaṁ parikramya brāhmaṁ brāhmāya sandadhe ॥
॥ 01.07.29 ॥
āvṛtya rodasī khaṁ ca vavṛdhāte’rkavahnivat ॥
॥ 01.07.30 ॥
dahyamānāḥ prajāḥ sarvāḥ sāṁvartakamamaṁsata ॥
॥ 01.07.31 ॥
mataṁ ca vāsudevasya sañjahārārjuno dvayam ॥
॥ 01.07.32 ॥
babandhāmarṣatāmrākṣaḥ paśuṁ raśanayā yathā ॥
॥ 01.07.33 ॥
prāhārjunaṁ prakupitaḥ bhagavānambujekṣaṇaḥ ॥
॥ 01.07.34 ॥
yo’sāvanāgasaḥ suptān avadhīnniśi bālakān ॥
॥ 01.07.35 ॥
prapannaṁ virathaṁ bhītaṁ na ripuṁ hanti dharmavit ॥
॥ 01.07.36 ॥
tadvadhastasya hi śreyaḥ yaddoṣādyātyadhaḥ pumān ॥
॥ 01.07.37 ॥
āhariṣye śirastasya yaste mānini putrahā ॥
॥ 01.07.38 ॥
bhartuśca vipriyaṁ vīra kṛtavān kulapāṁsanaḥ ॥
॥ 01.07.39 ॥
naivecchaddhantuṁ gurusutam yadyapyātmahanaṁ mahān ॥
॥ 01.07.40 ॥
nyavedayattaṁ priyāyai śocantyā’tmajān hatān ॥
॥ 01.07.41 ॥
avāṅmukhaṁ karmajugupsitena ।
nirīkṣya kṛṣṇāpakṛtaṁ gurossutam
vāmasvabhāvā kṛpayā nanāma ca ॥
॥ 01.07.42 ॥
mucyatāṁ mucyatāmeṣa brāhmaṇo nitarāṁ guruḥ ॥
॥ 01.07.43 ॥
astragrāmaśca bhavatā śikṣito yadanugrahāt ॥
॥ 01.07.44 ॥
tasyātmano’rdhaṁ patnyāste nānvagādvīrasūḥ kṛpī ॥
॥ 01.07.45 ॥
vṛjinaṁ nārhati prāptuṁ pūjyaṁ vandyamabhīkṣṇaśaḥ ॥
॥ 01.07.46 ॥
yathāhaṁ mṛtavatsārtā rodimyaśrumukhī muhuḥ ॥
॥ 01.07.47 ॥
tatkulaṁ pradahatyāśu sānubandhaṁ śucārpitam ॥
॥ 01.07.48 ॥
dharmyaṁ nyāyyaṁ sakaruṇam nirvyalīkaṁ samaṁ mahat ।
rājā dharmasuto rājñyāḥ pratyanandadvaco dvijāḥ ॥
॥ 01.07.49 ॥
bhagavān devakīputraḥ ye cānye yāśca yoṣitaḥ ॥
॥ 01.07.50 ॥
na bharturnātmanaścārthe yo’han suptān śiśūn vṛthā ॥
॥ 01.07.51 ॥
ālokya vadanaṁ sakhyuḥ idamāha hasanniva ॥
॥ 01.07.52 ॥
brahmabandhurna hantavya ātatāyī vadhārhaṇaḥ ।
mayaivobhayamāmnātaṁ paripāhyanuśāsanam ॥
॥ 01.07.53 ॥
priyaṁ ca bhīmasenasya pāñcālyā mahyameva ca ॥
॥ 01.07.54 ॥
arjunaḥ sahasājñāya harerhārdamathāsinā ।
maṇiṁ jahāra mūrdhanyam dvijasya sahamūrdhajam ॥
॥ 01.07.55 ॥
tejasā maṇinā hīnaṁ śibirānnirayāpayat ॥
॥ 01.07.56 ॥
eṣa hi brahmabandhūnāṁ vadho nānyo’sti daihikaḥ ॥
॥ 01.07.57 ॥
svānāṁ mṛtānāṁ yatkṛtyaṁ cakrurnirharaṇādikam ॥
॥ 01.07.58 ॥
prathama skandhe saptamo’dhyāyaḥ ॥
Other Study Paths | Canto 01 | Chapter 07
Adhyayanam | Bhāvārtham | Sāram | Sārāmśam
