శ్రీ గజేంద్ర మోక్షణం
(గజేంద్ర మోక్షణం శ్రీమద్భాగవతంలోని అష్టమ స్కంధం, తృతీయ అధ్యాయంలో వర్ణింపబడిన పవిత్ర ఘట్టం. ఇది గజేంద్రుని ఆర్తితో కూడిన శరణాగతిని, భగవంతుని అపార కరుణను, భక్తరక్షకత్వాన్ని స్మరింపజేస్తుంది.)
పూర్వాంగం (సాంప్రదాయము)
(ఈ పూర్వాంగం సంప్రదాయ పరాయణ విధానాన్ని అనుసరించే వారికి.
గృహస్థులు లేదా దైనందిన జపానికి ఇది ఐచ్చికం.)
ఆచమనీయము
శుద్ధి భావంతో ఆచమనము చేయాలి.
పుండరీకాక్ష స్మరణ
పుండరీకాక్షః
పుండరీకాక్షః
పుండరీకాక్షః
సంకల్పము
దేశ – కాల – పరిస్థితులకు అనుగుణంగా, మనసులో ఈ విధంగా సంకల్పించాలి:
మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయద్వారా
శ్రీమన్నారాయణప్రసాదసిద్ధ్యర్థం
గజేంద్ర మోక్షణ పారాయణం కరిష్యే ॥
(సంకల్ప వాక్యం సంప్రదాయం ప్రకారం స్వల్పంగా మారవచ్చు.)
గురుపరంపరా స్మరణ
(సంప్రదాయానుసారం)
తమ తమ ఆచార్య పరంపరను స్మరిస్తూ
గురువులకు నమస్కారం చేయాలి.
నారాయణాది స్మరణ
నారాయణం నమస్కృత్య
నరం చైవ నరోత్తమమ్ ।
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం
తతో జయముదీరయేత్ ॥
శ్రీ గజేంద్ర మోక్షణ పారాయణారంభః
ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ ॥
(శ్రీశుక ఉవాచ)
ఏవం వ్యవసితో బుద్ధ్యా
సమాధాయ మనో హృది ।
జజాప పరమం జాప్యం
ప్రాగ్జన్మన్యనుశిక్షితమ్ ॥ ౦౧ ॥
(గజేంద్ర ఉవాచ)
ఓం నమో భగవతే తస్మై
యత ఏతచ్చిదాత్మకమ్ ।
పురుషాయాదిబీజాయ
పరేశాయాభిధీమహి ॥ ౦౨ ॥
యస్మిన్నిదం యతశ్చేదం
యేనేదం య ఇదం స్వయమ్ ।
యోఽస్మాత్పరస్మాచ్చ పరస్తం
ప్రపద్యే స్వయంభువమ్ ॥ ౦౩ ॥
యః స్వాత్మనీదం నిజమాయయార్పితం
క్వచిద్విభాతం క్వ చ తత్తిరోహితమ్ ।
అవిద్ధదృక్ సాక్ష్యుభయం తదీక్షతే
స ఆత్మమూలోఽవతు మాం పరాత్పరః ॥ ౦౪ ॥
కాలేన పంచత్వమితేషు కృత్స్నశో
లోకేషు పాలేషు చ సర్వహేతుషు ।
తమస్తదాసీద్గహనం గభీరం
యస్తస్య పారేఽభివిరాజతే విభుః ॥ ౦౫ ॥
న యస్య దేవా ఋషయః పదం విదుః
జంతుః పునః కోఽర్హతి గంతుమీరితుమ్ ।
యథా నటస్యాకృతిభిర్విచేష్టతో
దురత్యయానుక్రమణః స మావతు ॥ ౦౬ ॥
దిదృక్షవో యస్య పదం సుమంగళం
విముక్తసంగా మునయః సుసాధవః ।
చరంత్యలోకవ్రతమవ్రణం వనే
భూతాత్మభూతాః సుహృదః స మే గతిః ॥ ౦౭ ॥
న విద్యతే యస్య చ జన్మ కర్మ వా
న నామరూపే గుణదోష ఏవ వా ।
తథాపి లోకాప్యయసంభవాయ యః
స్వమాయయా తాన్యనుకాలమృచ్ఛతి ॥ ౦౮ ॥
తస్మై నమః పరేశాయ
బ్రహ్మణేఽనంతశక్తయే ।
అరూపాయోరురూపాయ
నమ ఆశ్చర్యకర్మణే ॥ ౦౯ ॥
నమ ఆత్మప్రదీపాయ
సాక్షిణే పరమాత్మనే ।
నమో గిరాం విదూరాయ
మనసశ్చేతసామపి ॥ ౧౦ ॥
సత్త్వేన ప్రతిలభ్యాయ
నైష్కర్మ్యేణ విపశ్చితా ।
నమః కైవల్యనాథాయ
నిర్వాణసుఖసంవిదే ॥ ౧౧ ॥
నమః శాంతాయ ఘోరాయ
మూఢాయ గుణధర్మిణే ।
నిర్విశేషాయ సామ్యాయ
నమో జ్ఞానఘనాయ చ ॥ ౧౨ ॥
క్షేత్రజ్ఞాయ నమస్తుభ్యం
సర్వాధ్యక్షాయ సాక్షిణే ।
పురుషాయాత్మమూలాయ
మూలప్రకృతయే నమః ॥ ౧౩ ॥
సర్వేంద్రియగుణద్రష్ట్రే
సర్వప్రత్యయహేతవే ।
అసతా చ్ఛాయయోక్తాయ
సదాభాసాయ తే నమః ॥ ౧౪ ॥
నమో నమస్తేఽఖిలకారణాయ
నిష్కారణాయాద్భుతకారణాయ ।
సర్వాగమామ్నాయమహార్ణవాయ
నమోఽపవర్గాయ పరాయణాయ ॥ ౧౫ ॥
గుణారణిచ్ఛన్నచిదూష్మపాయ
తత్క్షోభవిస్ఫూర్జితమానసాయ ।
నైష్కర్మ్యభావేన వివర్జితాగమ-
స్వయంప్రకాశాయ నమస్కరోమి ॥ ౧౬ ॥
మాదృక్ప్రపన్నపశుపాశవిమోక్షణాయ
ముక్తాయ భూరికరుణాయ నమోఽలయాయ ।
స్వాంశేన సర్వతనుభృన్మనసి ప్రతీత-
ప్రత్యగ్దృశే భగవతే బృహతే నమస్తే ॥ ౧౭ ॥
ఆత్మాత్మజాప్తగృహవిత్తజనేషు సక్తైః
దుష్ప్రాపణాయ గుణసంగవివర్జితాయ ।
ముక్తాత్మభిః స్వహృదయే పరిభావితాయ
జ్ఞానాత్మనే భగవతే నమ ఈశ్వరాయ ॥ ౧౮ ॥
యం ధర్మకామార్థవిముక్తికామా
భజంత ఇష్టాం గతిమాప్నువంతి ।
కిం చాశిషో రాత్యపి దేహమవ్యం
కరోతు మేఽదభ్రదయో విమోక్షణమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఏకాంతినో యస్య న కంచనార్థం
వాంఛంతి యే వై భగవత్ప్రపన్నాః ।
అత్యద్భుతం తచ్చరితం సుమంగళం
గాయంత ఆనందసముద్రమగ్నాః ॥ ౨౦ ॥
తమక్షరం బ్రహ్మ పరం పరేశం
అవ్యక్తమాధ్యాత్మికయోగగమ్యమ్ ।
అతీంద్రియం సూక్ష్మమివాతిదూరం
అనంతమాద్యం పరిపూర్ణమీడే ॥ ౨౧ ॥
యస్య బ్రహ్మాదయో దేవా
వేదా లోకాశ్చరాచరాః ।
నామరూపవిభేదేన
ఫల్గ్వ్యా చ కలయా కృతాః ॥ ౨౨ ॥
యథార్చిషోఽగ్నేః సవితుర్గభస్తయో
నిర్యాంతి సంయాంత్యసకృత్స్వరోచిషః ।
తథా యతోఽయం గుణసంప్రవాహో
బుద్ధిర్మనః ఖాని శరీరసర్గాః ॥ ౨౩ ॥
స వై న దేవాసురమర్త్యతిర్యఙ్
న స్త్రీ న షణ్ఢో న పుమాన్న జంతుః ।
నాయం గుణః కర్మ న సన్న చాసన్
నిషేధశేషో జయతాదశేషః ॥ ౨౪ ॥
జిజీవిషే నాహమిహాముయా కిం
అంతర్బహిశ్చావృతయేభయోన్యా ।
ఇచ్ఛామి కాలేన న యస్య విప్లవః
తస్యాత్మలోకావరణస్య మోక్షమ్ ॥ ౨౫ ॥
సోఽహం విశ్వసృజం విశ్వమవిశ్వం విశ్వవేదసమ్ ।
విశ్వాత్మానమజం బ్రహ్మ ప్రణతోఽస్మి పరం పదమ్ ॥ ౨౬ ॥
యోగరంధితకర్మాణో
హృది యోగవిభావితే ।
యోగినో యం ప్రపశ్యంతి
యోగేశం తం నతోఽస్మ్యహమ్ ॥ ౨౭ ॥
నమో నమస్తుభ్యమసహ్యవేగ-
శక్తిత్రయాయాఖిలధీగుణాయ ।
ప్రపన్నపాలాయ దురంతశక్తయే
కదింద్రియాణామనవాప్యవర్త్మనే ॥ ౨౮ ॥
నాయం వేద స్వమాత్మానం
యచ్ఛక్త్యాహంధియా హతమ్ ।
తం దురత్యయమాహాత్మ్యం
భగవంతమితోఽస్మ్యహమ్ ॥ ౨౯ ॥
(శ్రీశుక ఉవాచ)
ఏవం గజేంద్రముపవర్ణితనిర్విశేషం
బ్రహ్మాదయో వివిధలింగభిదాభిమానాః ।
నైతే యదోపససృపుర్నిఖిలాత్మకత్వాత్
తత్రాఖిలామరమయో హరిరావిరాసీత్ ॥ ౩౦ ॥
తం తద్వదార్తముపలభ్య జగన్నివాసః
స్తోత్రం నిశమ్య దివిజైః సహ సంస్తువద్భిః ।
ఛందోమయేన గరుడేన సముహ్యమాన-
శ్చక్రాయుధోఽభ్యగమదాశు యతో గజేంద్రః ॥ ౩౧ ॥
సోఽంతఃసరస్యురుబలేన గృహీత ఆర్తో
దృష్ట్వా గరుత్మతి హరిం ఖ ఉపాత్తచక్రమ్ ।
ఉత్క్షిప్య సామ్బుజకరం గిరమాహ కృచ్ఛ్రాన్-
నారాయణాఖిలగురో భగవన్నమస్తే ॥ ౩౨ ॥
తం వీక్ష్య పీడితమజః సహసావతీర్య
సగ్రాహమాశు సరసః కృపయోజ్జహార ।
గ్రాహాద్విపాటితముఖాదరిణా గజేంద్రం
సంపశ్యతాం హరిరమూముచదుచ్ఛ్రియాణామ్ ॥ ౩౩ ॥
ఇతి శ్రీ గజేంద్ర మోక్షణ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
క్షమాపణ వాక్యం
యదక్షరపదభ్రష్టం మాత్రాహీనం చ యద్భవేత్ ।
తత్సర్వం క్షమ్యతాం దేవ నారాయణ నమోఽస్తు తే ॥
