ŚrīmadBhāgavatam | Parāyaṇam
Canto 01 | Chapter 10
Śrī Kṛṣṇa’s Journey to Dvārakā
(Prosperity prevails in the kingdom under Dharmarāja’s rule, the devotees’ feelings of separation are expressed as Śrī Kṛṣṇa departs from Hastināpura, the Kuru women praise His supreme glory, and Śrī Kṛṣṇa journeys towards Dvārakā.)
Chapter introduction
In the Tenth Chapter, following Bhīṣma Pitāmaha’s attainment of the supreme abode, Dharmarāja returns to Hastināpura and establishes righteous rule. Through the gracious presence of Śrī Kṛṣṇa, peace, prosperity, and abundance prevail throughout the kingdom. After some time, when Śrī Kṛṣṇa resolves to return to Dvārakā, the Pāṇḍavas, Kuntīdevī, Subhadrā, and the residents of Hastināpura bid Him farewell with loving devotion. Śrī Kṛṣṇa consoles them all and begins His journey toward Dvārakā on His chariot.
In this way, this chapter movingly presents how the presence of Bhagavān brings immense joy into the lives of devotees, and how separation from Him brings forth an equally profound devotional feeling. At the same time, the chapter beautifully reflects the interrelationship between righteous rule, the presence of Bhagavān, and unwavering devotion.
Ślokapāṭham
prathama skandhe daśamo’dhyāyaḥ
hatvā svarikthaspṛdha ātatāyino
yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṁ variṣṭhaḥ ।
sahānujaiḥ pratyavaruddhabhojanaḥ
kathaṁ pravṛttaḥ kimakārṣīttataḥ ॥
॥ 01.10.01 ॥
vaṁśaṁ kurorvaṁśadavāgninirhṛtaṁ
saṁrohayitvā bhavabhāvano hariḥ ।
niveśayitvā nijarājya īśvaro
yudhiṣṭhiraṁ prītamanā babhūva ha ॥
॥ 01.10.02 ॥
pravṛttavijñānavidhūtavibhramaḥ ।
śaśāsa gāmindra ivājitāśrayaḥ
paridhyupāntāmanujānuvartitaḥ ॥
॥ 01.10.03 ॥
siṣicuḥ sma vrajān gāvaḥ payasodhasvatīrmudā ॥
॥ 01.10.04 ॥
phalantyoṣadhayaḥ sarvāḥ kāmamanvṛtu tasya vai ॥
॥ 01.10.05 ॥
ajātaśatrāvabhavan jantūnāṁ rājñi karhicit ॥
॥ 01.10.06 ॥
suhṛdāṁ ca viśokāya svasuśca priyakāmyayā ॥
॥ 01.10.07 ॥
āruroha rathaṁ kaiścit pariṣvakto’bhivāditaḥ ॥
॥ 01.10.08 ॥
gāndhārī dhṛtarāṣṭraśca yuyutsurgautamo yamau ॥
॥ 01.10.09 ॥
na sehire vimuhyanto virahaṁ śārṅgadhanvanaḥ ॥
॥ 01.10.10 ॥
kīrtyamānaṁ yaśo yasya sakṛdākarṇya rocanam ॥
॥ 01.10.11 ॥
darśanasparśanālāpa śayanāsanabhojanaiḥ ॥
॥ 01.10.12 ॥
vīkṣantaḥ snehasambaddhā vicelustatra tatra ha ॥
॥ 01.10.13 ॥
niryātyagārānno’bhadram iti syādbāndhavastriyaḥ ॥
॥ 01.10.14 ॥
dhundhuryānakaghaṇṭādyāḥ nedurdundubhayastathā ॥
॥ 01.10.15 ॥
vavṛṣuḥ kusumaiḥ kṛṣṇaṁ premavrīḍāsmitekṣaṇāḥ ॥
॥ 01.10.16 ॥
ratnadaṇḍaṁ guḍākeśaḥ priyaḥ priyatamasya ha ॥
॥ 01.10.17 ॥
vikīryamāṇaḥ kusumai reje madhupatiḥ pathi ॥
॥ 01.10.18 ॥
nānurūpānurūpāśca nirguṇasya guṇātmanaḥ ॥
॥ 01.10.19 ॥
kauravendrapurastrīṇām sarvaśrutimanoharaḥ ॥
॥ 01.10.20 ॥
ya eka āsīdaviśeṣa ātmani ।
agre guṇebhyo jagadātmanīśvare
nimīlitātman niśi suptaśaktiṣu ॥
॥ 01.10.21 ॥
svajīvamāyāṁ prakṛtiṁ sisṛkṣatīm ।
anāmarūpātmani rūpanāmanī
vidhitsamāno’nusasāra śāstrakṛt ॥
॥ 01.10.22 ॥
jitendriyā nirjitamātariśvanaḥ ।
paśyanti bhaktyutkalitāmalātmanā
nanveṣa sattvaṁ parimārṣṭumarhati ॥
॥ 01.10.23 ॥
vedeṣu guhyeṣu ca guhyavādibhiḥ ।
ya eka īśo jagadātmalīlayā
sṛjatyavatyatti na tatra sajjate ॥
॥ 01.10.24 ॥
jīvanti tatraiṣa hi sattvataḥ kila ।
dhatte bhagaṁ satyamṛtaṁ dayāṁ yaśo
bhavāya rūpāṇi dadhadyuge yuge ॥
॥ 01.10.25 ॥
aho alaṁ puṇyatamaṁ madhorvanam ॥
yadeṣa puṁsāmṛṣabhaḥ śriyaḥ patiḥ ।
svajanmanā caṅkramaṇena cāñcati ॥
॥ 01.10.26 ॥
kuśasthalī puṇyayaśaskarī bhuvaḥ ।
paśyanti nityaṁ yadanugraheṣitaṁ
smitāvalokaṁ svapatiṁ sma yatprajāḥ ॥
॥ 01.10.27 ॥
samarcito hyasya gṛhītapāṇibhiḥ ।
pibanti yāḥ sakhyadharāmṛtaṁ muhuḥ
vrajastriyaḥ sammumuhuryadāśayāḥ ॥
॥ 01.10.28 ॥
pramathya caidyapramukhān hi śuṣmiṇaḥ ।
pradyumnasāmbāmbasutādayo’parā
yāścāhṛtā bhaumavadhe sahasraśaḥ ॥
॥ 01.10.29 ॥
nirastaśaucaṁ bata sādhu kurvate ।
yāsāṁ gṛhātpuṣkaralocanaḥ patiḥ
na jātvapaityāhṛtibhirhṛdi spṛśan ॥
॥ 01.10.30 ॥
nirīkṣaṇenābhinandan sasmitena yayau hariḥ ॥
॥ 01.10.31 ॥
parebhyaḥ śaṅkitaḥ snehātprāyuṅkta caturaṅgiṇīm ॥
॥ 01.10.32 ॥
sannivartya dṛḍhaṁ snigdhān prāyātsvanagarīṁ priyaiḥ ॥
॥ 01.10.33 ॥
brahmāvartaṁ kurukṣetram matsyān sārasvatānatha ॥
॥ 01.10.34 ॥
ānartān bhārgavopāgāt śrāntavāho manāgvibhuḥ ॥
॥ 01.10.35 ॥
sāyaṁ bheje diśaṁ paścāt gaviṣṭho gāṁ gatastadā ॥
॥ 01.10.36 ॥
prathama skandhe daśamo’dhyāyaḥ ॥
Other Study Paths | Canto 01 | Chapter 10
Adhyayanam | Bhāvārtham | Sāram | Sārāmśam
