శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం
స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౧౨
పరీక్షిత్తు జననం
(ఉత్తర గర్భంలోని శిశువును శ్రీకృష్ణుడు రక్షించడం, పరీక్షిత్తు జననం, అతని భవిష్యత్తును తెలిపిన బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వచనాలు, యుధిష్ఠిరుని అశ్వమేధ యాగాలు)
అధ్యాయ పరిచయం
ద్వాదశాధ్యాయంలో, అశ్వత్థామ ప్రయోగించిన బ్రహ్మశిరోస్త్రం నుండి శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ అనుగ్రహంతో రక్షించబడిన ఉత్తర గర్భస్థ శిశువు జన్మిస్తాడు. పాండవవంశానికి వారసుడిగా జన్మించిన ఆ శిశువుకు ధర్మరాజు జాతకర్మాది సంస్కారాలను నిర్వహించి, బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వచనాలను పొందుతాడు. బ్రాహ్మణులు ఆ బాలుడు ధర్మనిష్ఠ, పరాక్రమం, దానశీలత, భగవద్భక్తి వంటి మహోన్నత గుణాలతో ప్రసిద్ధి చెందుతాడని, జీవితాంతంలో శుకదేవ మహర్షిని ఆశ్రయించి పరమగతిని పొందుతాడని ప్రవచిస్తారు. గర్భంలో దర్శించిన దివ్యపురుషుని కోసం ప్రతి వ్యక్తినీ పరిశీలించే స్వభావం కారణంగా ఆ బాలుడు పరీక్షిత్తుగా ప్రసిద్ధి చెందుతాడు. అనంతరం ధర్మరాజు శ్రీకృష్ణుని సాన్నిధ్యంలో మూడు అశ్వమేధ యజ్ఞాలను నిర్వహిస్తాడు.
ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుని దివ్యరక్షణతో పాండవవంశ పరంపర కొనసాగడం, భగవదనుగ్రహంతో జన్మించిన పరీక్షిత్తు భవిష్యత్తులో ధర్మనిష్ఠుడైన రాజర్షిగా ఎదగడం ఈ అధ్యాయంలో ప్రధానంగా ప్రతిఫలిస్తాయి. అదే సమయంలో తనను శరణు వేడుకున్న ఉత్తర ప్రార్థనను స్వీకరించి గర్భస్థ శిశువును రక్షించిన శ్రీమన్నారాయణుని శరణాగతరక్షకత్వం, భక్తవాత్సల్యం విశేషంగా వ్యక్తమవుతాయి. భగవంతుని రక్షణతో ప్రారంభమైన పరీక్షిత్తు జీవితం చివరకు భగవత్తత్త్వజ్ఞానం మరియు పరమగతి వైపు సాగడం ద్వారా భగవదనుగ్రహం, ధర్మం, భక్తి మధ్యనున్న ఆధ్యాత్మిక సంబంధం వెల్లడవుతుంది.
శ్లోకపాఠం
ప్రథమ స్కంధే ద్వాదశోఽధ్యాయః ॥
అశ్వత్థామ్నోపసృష్టేన బ్రహ్మశీర్ష్ణోరుతేజసా ।
ఉత్తరాయా హతో గర్భః ఈశేనాజీవితః పునః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౧ ॥
నిధనం చ యథైవాసీత్ స ప్రేత్య గతవాన్ యథా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౨ ॥
బ్రూహి నః శ్రద్దధానానామ్ యస్య జ్ఞానమదాచ్ఛుకః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౩ ॥
అపీపలద్ధర్మరాజః పితృవద్రంజయన్ ప్రజాః ।
నిస్పృహః సర్వకామేభ్యః కృష్ణపాదాబ్జసేవయా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౪ ॥
జంబూద్వీపాధిపత్యం చ యశశ్చ త్రిదివం గతమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౫ ॥
అధిజహ్రుర్ముదం రాజ్ఞః క్షుధితస్య యథేతరే ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౬ ॥
దదర్శ పురుషం కంచిత్ దహ్యమానోఽస్త్రతేజసా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౭ ॥
అపీచ్యదర్శనం శ్యామం తడిద్వాససమచ్యుతమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౮ ॥
క్షతజాక్షం గదాపాణిమ్ ఆత్మనః సర్వతో దిశమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౦౯ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౦ ॥
విధమంతం సన్నికర్షే పర్యైక్షత క ఇత్యసౌ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౧ ॥
మిషతో దశమాసస్య తత్రైవాంతర్దధే హరిః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౨ ॥
జజ్ఞే వంశధరః పాండోః భూయః పాండురివౌజసా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౩ ॥
జాతకం కారయామాస వాచయిత్వా చ మంగళమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౪ ॥
ప్రాదాత్ స్వన్నం చ విప్రేభ్యః ప్రజాతీర్థే స తీర్థవిత్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౫ ॥
ఏష హ్యస్మిన్ ప్రజాతంతౌ పురూణాం పౌరవర్షభ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౬ ॥
రాతో వోఽనుగ్రహార్థాయ విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౭ ॥
భవిష్యతి న సందేహో మహాభాగవతో మహాన్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౮ ॥
అప్యేష వంశ్యాన్ రాజర్షీన్ పుణ్యశ్లోకాన్ మహాత్మనః ।
అనువర్తితా స్విద్యశసా సాధువాదేన సత్తమాః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౧౯ ॥
పార్థ ప్రజావితా సాక్షాత్ ఇక్ష్వాకురివ మానవః ।
బ్రహ్మణ్యః సత్యసంధశ్చ రామో దాశరథిర్యథా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౦ ॥
యశో వితనితా స్వానామ్ దౌష్యంతిరివ యజ్వనామ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౧ ॥
హుతాశ ఇవ దుర్ధర్షః సముద్ర ఇవ దుస్తరః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౨ ॥
తితిక్షుర్వసుధేవాసౌ సహిష్ణుః పితరావివ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౩ ॥
ఆశ్రయః సర్వభూతానామ్ యథా దేవో రమాశ్రయః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౪ ॥
రంతిదేవ ఇవోదారో యయాతిరివ ధార్మికః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౫ ॥
ఆహర్తైషోఽశ్వమేధానామ్ వృద్ధానాం పర్యుపాసకః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౬ ॥
నిగ్రహీతా కలేరేష భువో ధర్మస్య కారణాత్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౭ ॥
ప్రపత్స్యత ఉపశ్రుత్య ముక్తసంగః పదం హరేః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౮ ॥
హిత్వేదం నృప గంగాయాం యాస్యత్యద్ధాఽకుతోభయమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౨౯ ॥
లబ్ధాపచితయః సర్వే ప్రతిజగ్ముః స్వకాన్ గృహాన్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౦ ॥
గర్భే దృష్టమనుధ్యాయన్ పరీక్షేత నరేష్విహ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౧ ॥
ఆపూర్యమాణః పితృభిః కాష్ఠాభిరివ సోఽన్వహమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౨ ॥
రాజాఽలబ్ధధనో దధ్యౌ అన్యత్ర కరదండయోః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౩ ॥
ధనం ప్రహీణమాజహ్రుః ఉదీచ్యాం దిశి భూరిశః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౪ ॥
వాజిమేధైస్త్రిభిర్భీతః యజ్ఞైః సమయజద్ధరిమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౫ ॥
ఉవాస కతిచిన్మాసాన్ సుహృదాం ప్రియకామ్యయా ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౬ ॥
యయౌ ద్వారవతీం బ్రహ్మన్ సార్జునో యదుభిర్వృతః ॥
॥ ౦౧.౧౨.౩౭ ॥
ప్రథమస్కంధే ద్వాదశోఽధ్యాయః ॥
