శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం

స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౦౭

అశ్వత్థాముని బంధనం మరియు ధర్మనిర్ణయం

(ఉపపాండవుల వధ తరువాత అర్జునుడు అశ్వత్థాముని బంధించడం, ద్రౌపది కరుణ వ్యక్తమవడం, మరియు శ్రీకృష్ణుడు ధర్మసంకటానికి పరిష్కారం చూపడం)

అధ్యాయ పరిచయం

సప్తమాధ్యాయంలో వ్యాస మహర్షి భక్తియోగ సమాధిలో శ్రీమన్నారాయణుని మరియు ఆయన ఆధీనంలో ఉన్న మాయాశక్తిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, జీవుల అనర్థాలకు భక్తియోగమే పరమౌషధమని గ్రహించి శ్రీమద్భాగవతాన్ని రచించిన విధానం వివరించబడుతుంది. అనంతరం కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతర పరిణామాలలో అశ్వత్థాముడు ఉపపాండవులను సంహరించడం, అర్జునుడు అతనిని వెంబడించి బంధించడం, బ్రహ్మాస్త్ర సంఘటన, ద్రౌపది అసాధారణ కరుణ, భీముని న్యాయవాదం మరియు శ్రీకృష్ణుని ధర్మసూక్ష్మ నిర్దేశం క్రమంగా ఆవిష్కృతమవుతాయి. చివరికి అర్జునుడు ప్రతిజ్ఞ, కరుణ, గురుగౌరవం మరియు ధర్మాన్ని సమన్వయం చేస్తూ అశ్వత్థామునికి తగిన శిక్షను విధిస్తాడు. ఈ విధంగా భక్తి ద్వారా భాగవత అవతరణం మరియు ధర్మసంకటంలో ధర్మనిర్ణయం అనే రెండు గంభీరమైన అంశాలను ప్రతిష్ఠిస్తూ, న్యాయం మరియు కరుణ పరస్పర విరుద్ధాలు కాకుండా పరిపూర్ణ ధర్మంలో ఏకమవుతాయని ఈ అధ్యాయం బోధిస్తుంది.

శ్లోకపాఠం

అథ శ్రీమద్భాగవత పారాయణం ।
ప్రథమ స్కంధే సప్తమోఽధ్యాయః ॥
 
(శౌనక ఉవాచ)
నిర్గతే నారదే సూత భగవాన్‌ బాదరాయణః ।
శ్రుతవాంస్తదభిప్రేతమ్‌ తతః కిమకరోద్విభుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౧ ॥
(సూత ఉవాచ)
బ్రహ్మనద్యాం సరస్వత్యామ్‌ ఆశ్రమః పశ్చిమే తటే ।
శమ్యాప్రాస ఇతి ప్రోక్త ఋషీణాం సత్రవర్ధనః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౨ ॥
తస్మిన్‌ స్వ ఆశ్రమే వ్యాసః బదరీషణ్డమణ్డితే ।
ఆసీనోఽప ఉపస్పృశ్య ప్రణిదధ్యౌ మనః స్వయమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౩ ॥
భక్తియోగేన మనసి సమ్యక్‌ప్రణిహితేఽమలే ।
అపశ్యత్పురుషం పూర్ణమ్‌ మాయాం చ తదుపాశ్రయామ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౪ ॥
యయా సమ్మోహితో జీవ ఆత్మానం త్రిగుణాత్మకమ్‌ ।
పరోఽపి మనుతేఽనర్థమ్‌ తత్కృతం చాభిపద్యతే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౫ ॥
అనర్థోపశమం సాక్షాత్‌ భక్తియోగమధోక్షజే ।
లోకస్యాజానతో విద్వాన్‌ చక్రే సాత్వత సంహితామ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౬ ॥
యస్యాం వై శ్రూయమాణాయాం కృష్ణే పరమపూరుషే ।
భక్తిరుత్పద్యతే పుంసః శోకమోహభయాపహా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౭ ॥
స సంహితాం భాగవతీం కృత్వానుక్రమ్య చాత్మజమ్‌ ।
శుకమధ్యాపయామాస నివృత్తినిరతం మునిః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౮ ॥
(శౌనక ఉవాచ)
స వై నివృత్తినిరతః సర్వత్రోపేక్షకో మునిః ।
కస్య వా బృహతీమేతామ్‌ ఆత్మారామః సమభ్యసత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౯ ॥
(సూత ఉవాచ)
ఆత్మారామాశ్చ మునయో నిర్గ్రన్థా అప్యురుక్రమే ।
కుర్వన్త్యహైతుకీం భక్తిమిత్థంభూతగుణో హరిః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౦ ॥
హరేర్గుణాక్షిప్తమతిః భగవాన్‌ బాదరాయణిః ।
అధ్యగాన్మహదాఖ్యానమ్‌ నిత్యం విష్ణుజనప్రియః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౧ ॥
పరీక్షితోఽథ రాజర్షేః జన్మ కర్మ విలాపనమ్‌ ।
సంస్థాంచ పాణ్డుపుత్రాణామ్‌ వక్ష్యే కృష్ణకథోదయమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౨ ॥
యదా మృధే కౌరవసృంజయానామ్‌
వీరేష్వథో వీరగతిం గతేషు ।
వృకోదరావిద్ధగదాభిమర్శ
భగ్నోరుదండే ధృతరాష్ట్రపుత్రే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౩ ॥
భర్తుః ప్రియం ద్రౌణిరితి స్మ పశ్యన్‌
కృష్ణాసుతానాం స్వపతాం శిరాంసి ।
ఉపాహరద్విప్రియమేవ తస్య తత్‌
జుగుప్సితం కర్మ విగర్హయంతి ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౪ ॥
మాతా శిశూనాం నిధనం సుతానామ్‌
నిశమ్య ఘోరం పరితప్యమానా ।
తదారుదద్ బాష్పకలాకులాక్షీ
తాం సాంత్వయన్నాహ కిరీటమాలీ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౫ ॥
తదా శుచస్తే ప్రమృజామి భద్రే
యద్బ్రహ్మబంధోః శిర ఆతతాయినః ।
గాండీవముక్తైర్విశిఖైరుపాహరే
త్వాఽక్రమ్య యత్‌స్నాస్యసి దగ్ధపుత్రా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౬ ॥
ఇతి ప్రియాం వల్గువిచిత్రజల్పైః
స సాంత్వయిత్వాచ్యుతమిత్రసూతః ।
అన్వాద్రవద్దంశిత ఉగ్రధన్వా
కపిధ్వజో గురుపుత్రం రథేన ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౭ ॥
తమాపతంతం స విలక్ష్య దూరాత్‌
కుమారహోద్ద్విగ్నమనా రథేన ।
పరాద్రవత్ప్రాణపరీప్సురుర్వ్యామ్‌
యావద్గమం రుద్రభయాద్యథార్కః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౮ ॥
యదాశరణమాత్మానమ్‌ ఐక్షత శ్రాంతవాజినమ్‌ ।
అస్త్రం బ్రహ్మశిరో మేనే ఆత్మత్రాణం ద్విజాత్మజః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౯ ॥
అథోపస్పృశ్య సలిలమ్‌ సందధే తత్సమాహితః ।
అజానన్నుపసంహారమ్‌ ప్రాణకృచ్ఛ్రే ఉపస్థితే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౦ ॥
తతః ప్రాదుష్కృతం తేజః ప్రచండం సర్వతో దిశమ్‌ ।
ప్రాణాపదమభిప్రేక్ష్య విష్ణుం జిష్ణురువాచ హ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౧ ॥
(అర్జున ఉవాచ)
కృష్ణ కృష్ణ మహాబాహో భక్తానామభయంకర ।
త్వమేకో దహ్యమానానామ్‌ అపవర్గోఽసి సంసృతేః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౨ ॥
త్వమాద్యః పురుషః సాక్షాత్‌ ఈశ్వరః ప్రకృతేః పరః ।
మాయాం వ్యుదస్య చిచ్ఛక్త్యా కైవల్యే స్థిత ఆత్మని ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౩ ॥
స ఏవ జీవలోకస్య మాయామోహితచేతసః ।
విధత్సే స్వేన వీర్యేణ శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౪ ॥
తథాయం చావతారస్తే భువో భారజిహీర్షయా ।
స్వానాం చానన్యభావానామ్‌ అనుధ్యానాయ చాసకృత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౫ ॥
కిమిదం స్విత్‌ కుతో వేతి దేవదేవ న వేద్మ్యహమ్‌ ।
సర్వతోముఖమాయాతి తేజః పరమదారుణమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౬ ॥
(శ్రీభగవానువాచ)
వేత్థేదం ద్రోణపుత్రస్య బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రదర్శితమ్‌ ।
నైవాసౌ వేద సంహారమ్‌ ప్రాణబాధ ఉపస్థితే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౭ ॥
న హ్యస్యాన్యతమం కించిత్‌ అస్త్రం ప్రత్యవకర్షణమ్‌ ।
జహ్యస్త్రతేజ ఉన్నద్ధమ్‌ అస్త్రజ్ఞో హ్యస్త్రతేజసా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౮ ॥
(సూత ఉవాచ)
శ్రుత్వా భగవతా ప్రోక్తమ్‌ ఫాల్గునః పరవీరహా ।
స్పృష్ట్వాపస్తం పరిక్రమ్య బ్రాహ్మం బ్రాహ్మాయ సందధే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౯ ॥
సంహత్యాన్యోన్యముభయో తేజసీ శరసంవృతే ।
ఆవృత్య రోదసీ ఖం చ వవృద్ధాతేఽర్కవహ్నివత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౦ ॥
దృష్ట్వాస్త్రతేజస్తు తయోః త్రీమ్‌ లోకాన్‌ ప్రదహన్మహత్‌ ।
దహ్యమానాః ప్రజాః సర్వాః సాంవర్తకమమంసత ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౧ ॥
ప్రజోపప్లవమాలక్ష్య లోకవ్యతికరం చ తమ్‌ ।
మతం చ వాసుదేవస్య సంజహారార్జునో ద్వయమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౨ ॥
తతోఽసాద్య తరసా దారుణం గౌతమీసుతమ్‌ ।
బబంధామర్షతామ్రాక్షః పశుం రశనయా యథా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౩ ॥
శిబిరాయ నినీషంతమ్‌ రజ్జ్వా బద్ధ్వా రిపుం బలాత్‌ ।
ప్రాహార్జునం ప్రకుపితః భగవానంబుజేక్షణః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౪ ॥
మైనం పార్థార్హసి త్రాతుమ్‌ బ్రహ్మబన్ధుమిమం జహి ।
యోఽసావనాగసః సుప్తాన్‌ అవధీన్నిశి బాలకాన్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౫ ॥
మత్తం ప్రమత్తమున్మత్తమ్‌ సుప్తం బాలం స్త్రియం జడమ్‌ ।
ప్రపన్నం విరథం భీతమ్‌ న రిపుం హంతి ధర్మవిత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౬ ॥
స్వప్రాణాన్‌ యః పరప్రాణైః ప్రపుష్ణాత్యఘృణః ఖలః ।
తద్వధస్తస్య హి శ్రేయః యద్దోషాద్యాత్యధః పుమాన్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౭ ॥
ప్రతిశ్రుతం చ భవతా పాంచాల్యై శృణ్వతో మమ ।
ఆహరిష్యే శిరస్తస్య యస్తే మానిని పుత్రహా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౮ ॥
తదసౌ వధ్యతాం పాపః ఆతతాయ్యాత్మబంధుహా ।
భర్తుశ్చ విప్రియం వీర కృతవాన్‌ కులపాంసనః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౯ ॥
ఏవం పరీక్షతా ధర్మమ్‌ పార్థః కృష్ణేన చోదితః ।
నైవేచ్ఛద్ధంతుం గురుసుతమ్‌ యద్యప్యాత్మహనం మహాన్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౦ ॥
అథోఽపేత్య స్వశిబిరమ్‌ గోవిందప్రియసారథిః ।
న్యవేదయత్తం ప్రియాయై శోచన్త్యాఽత్మజాన్‌ హతాన్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౧ ॥
తథాఽహృతం పశువత్పాశబద్ధమ్‌
అవాఙ్ముఖం కర్మజుగుప్సితేన ।
నిరీక్ష్య కృష్ణాపకృతం గురోస్సుతమ్‌
వామస్వభావా కృపయా ననామ చ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౨ ॥
ఉవాచ చాసహన్త్యస్య బన్ధనానయనం సతీ ।
ముచ్యతాం ముచ్యతామేష బ్రాహ్మణో నితరాం గురుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౩ ॥
సరహస్యో ధనుర్వేదః సవిసర్గోపసంయమః ।
అస్త్రగ్రామశ్చ భవతా శిక్షితో యదనుగ్రహాత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౪ ॥
స ఏష భగవాన్‌ ద్రోణః ప్రజారూపేణ వర్తతే ।
తస్యాత్మనోఽర్ధం పత్న్యాస్తే నాన్వగాద్వీరసూః కృపీ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౫ ॥
తద్ధర్మజ్ఞ మహాభాగ భవద్భిర్గౌరవం కులమ్‌ ।
వృజినం నార్హతి ప్రాప్తుం పూజ్యం వంద్యమభీక్ష్ణశః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౬ ॥
మా రోదీదస్య జననీ గౌతమీ పతిదేవతా ।
యథాహం మృతవత్సాఽర్తా రోదిమ్యశ్రుముఖీ ముహుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౭ ॥
యైః కోపితం బ్రాహ్మకులమ్‌ రాజన్యైరజితాత్మభిః ।
తత్కులం ప్రదహత్యాశు సానుబంధం శుచార్పితమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౮ ॥
(సూత ఉవాచ)
ధర్మ్యం న్యాయ్యం సకరుణమ్‌ నిర్వ్యలీకం సమం మహత్‌ ।
రాజా ధర్మసుతో రాజ్ఞ్యాః ప్రత్యనందద్వచో ద్విజాః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౯ ॥
నకులస్సహదేవశ్చ యుయుధానో ధనంజయః ।
భగవాన్‌ దేవకీపుత్రః యే చాన్యే యాశ్చ యోషితః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౦ ॥
తత్రాహామర్షితో భీమః తస్య శ్రేయాన్‌ వధః స్మృతః ।
న భర్తుర్నాత్మనశ్చార్థే యోఽహన్‌ సుప్తాన్‌ శిశూన్‌ వృథా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౧ ॥
నిశమ్య భీమగదితమ్‌ ద్రౌపద్యాశ్చ చతుర్భుజః ।
ఆలోక్య వదనం సఖ్యుః ఇదమాహ హసన్నివ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౨ ॥
(శ్రీ కృష్ణ ఉవాచ)
బ్రహ్మబన్ధుర్న హన్తవ్య ఆతతాయీ వధార్హణః ।
మయైవోభయమామ్నాతమ్‌ పరిపాహ్యనుశాసనమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౩ ॥
కురు ప్రతిశ్రుతం సత్యమ్‌ యత్తత్సాంత్వయతా ప్రియామ్‌ ।
ప్రియం చ భీమసేనస్య పాంచాల్యా మహ్యమేవ చ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౪ ॥
(సూత ఉవాచ)
అర్జునః సహసాఽజ్ఞాయ హరేర్హార్దమథాసినా ।
మణిం జహార మూర్ధన్యమ్‌ ద్విజస్య సహమూర్ధజమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౫ ॥
విముచ్య రశనాబద్ధమ్‌ బాలహత్యాహతప్రభమ్‌ ।
తేజసా మణినా హీనమ్‌ శిబిరాన్నిరయాపయత్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౬ ॥
వపనం ద్రవిణాదానమ్‌ స్థానాన్నిర్యాపణం తథా ।
ఏష హి బ్రహ్మబన్ధూనామ్‌ వధో నాన్యోఽస్తి దైహికః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౭ ॥
పుత్రశోకాతురాస్సర్వే పాణ్డవాః సహ కృష్ణయా ।
స్వానాం మృతానాం యత్కృత్యమ్‌ చక్రుర్నిర్హరణాదికమ్‌ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౮ ॥
 
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయామ్‌ ।
ప్రథమ స్కంధే సప్తమోఽధ్యాయః ॥

ఇతర పఠన మార్గాలు | స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౦౭

వినడానికి శ్లోకాన్ని క్లిక్ చేయండి లేదా ఆడియో ప్లే చేయండి
Scroll to Top