శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం

స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౦౫

వ్యాస మహర్షికి నారదోపదేశం

(సమస్త శాస్త్రజ్ఞానానికి పరమపరిపూర్ణత శ్రీమన్నారాయణునిపై అనన్యభక్తిలోనే ఉందని నారద మహర్షి వ్యాస మహర్షికి ఉపదేశించడం.)

అధ్యాయ పరిచయం

పంచమాధ్యాయంలో చతుర్థాధ్యాయాంతంలో ప్రారంభమైన వ్యాస మహర్షి మరియు నారద మహర్షి సంభాషణ మరింత లోతుగా విస్తరిస్తుంది. వేదాలు, పురాణాలు మరియు మహాభారతం వంటి మహాగ్రంథాలను రచించినప్పటికీ వ్యాస మహర్షి హృదయంలో ఎందుకు సంపూర్ణ తృప్తి కలగలేదో నారద మహర్షి స్పష్టంగా వివరిస్తాడు. భగవంతుని నిర్మల యశస్సు మరియు అనన్యభక్తిని సంపూర్ణంగా ప్రతిపాదించని జ్ఞానం హృదయానికి పరిపూర్ణ శాంతిని ప్రసాదించలేదని ఆయన ఉపదేశిస్తాడు. ఈ అధ్యాయం నారద మహర్షి దివ్య మార్గదర్శకత్వం ద్వారా శ్రీమన్నారాయణుని మహిమను కేంద్రీకరించిన శ్రీమద్భాగవత అవతరణానికి మరింత స్పష్టమైన దిశను చూపిస్తూ, భక్తియే సమస్త శాస్త్రజ్ఞానానికి పరమపరిపూర్ణత అని ప్రతిష్ఠిస్తుంది.

శ్లోకపాఠం

అథ శ్రీమద్భాగవత పారాయణం ।
ప్రథమ స్కంధే పంచమోఽధ్యాయః ॥
 
(సూత ఉవాచ)
అథ తం సుఖమాసీన ఉపాసీనం బృహచ్ఛ్రవాః ।
దేవర్షిః ప్రాహ విప్రర్షిమ్ వీణాపాణిః స్మయన్నివ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౧ ॥
(నారద ఉవాచ)
పారాశర్య మహాభాగ భవతః కచ్చిదాత్మనా ।
పరితుష్యతి శారీర ఆత్మా మానస ఏవ వా ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౨ ॥
జిజ్ఞాసితం సుసంపన్నమ్ అపి తే మహదద్భుతమ్ ।
కృతవాన్ భారతం యస్త్వం సర్వార్థపరిబృంహితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౩ ॥
జిజ్ఞాసితమ్ అధీతం చ బ్రహ్మ యత్తత్ సనాతనమ్ ।
తథాపి శోచస్యాత్మానమ్ అకృతార్థ ఇవ ప్రభో ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౪ ॥
(వ్యాస ఉవాచ)
అస్త్యేవ మే సర్వమిదం త్వయోక్తమ్
తథాపి నాత్మా పరితుష్యతే మే ।
తన్మూలమవ్యక్తమగాధబోధమ్
పృచ్ఛామహే త్వాత్మభవాత్మభూతమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౫ ॥
స వై భవాన్ వేద సమస్తగుహ్యమ్
ఉపాసితో యత్పురుషః పురాణః ।
పరావరేశో మనసైవ విశ్వమ్
సృజత్యవత్యత్తి గుణైరసంగః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౬ ॥
త్వం పర్యటన్నర్క ఇవ త్రిలోకీమ్
అంతశ్చరో వాయురివాత్మసాక్షీ ।
పరావరే బ్రహ్మణి ధర్మతో వ్రతైః
స్నాతస్య మే న్యూనమలమ్ విచక్ష్వ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౭ ॥
(శ్రీనారద ఉవాచ)
భవతానుదితప్రాయమ్ యశో భగవతోఽమలమ్ ।
యేనైవాసౌ న తుష్యేత మన్యే తద్దర్శనం ఖిలమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౮ ॥
యథా ధర్మాదయశ్చార్థా మునివర్యానుకీర్తితాః ।
న తథా వాసుదేవస్య మహిమా హ్యనువర్ణితః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౦౯ ॥
న యద్వచశ్చిత్రపదం హరేర్యశో
జగత్పవిత్రం ప్రగృణీత కర్హిచిత్ ।
తద్వాయసం తీర్థముశంతి మానసా
న యత్ర హంసా నిరమంత్యుశిక్క్షయాః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౦ ॥
తద్వాగ్విసర్గో జనతాఘవిప్లవో
యస్మిన్ ప్రతిశ్లోకమబద్ధవత్యపి ।
నామాన్యనంతస్య యశోఽంకితాని యత్
శృణ్వంతి గాయంతి గృణంతి సాధవః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౧ ॥
నైష్కర్మ్యమప్యచ్యుతభావవర్జితమ్
న శోభతే జ్ఞానమలం నిరంజనమ్ ।
కుతః పునః శశ్వదభద్రమీశ్వరే
న చార్పితం కర్మ యదప్యకారణమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౨ ॥
అతో మహాభాగ భవానమోఘదృక్
శుచిశ్రవాః సత్యరతో ధృతవ్రతః ।
ఉరుక్రమస్యాఖిలబంధముక్తయే
సమాధినానుస్మర తద్విచేష్టితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౩ ॥
తతోఽన్యథా కించన యద్వివక్షతః
పృథగ్దృశస్తత్ కృతరూపనామభిః ।
న కుత్రచిత్ క్వాపి చ దుఃస్థితా మతిః
లభేత వాతాహతనౌరివాస్పదమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౪ ॥
జుగుప్సితం ధర్మకృతేఽనుశాసతః
స్వభావరక్తస్య మహాన్ వ్యతిక్రమః ।
యద్వాక్యతో ధర్మ ఇతీతరః స్థితో
న మన్యతే తస్య నివారణం జనః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౫ ॥
విచక్షణోఽస్యార్హతి వేదితుం విభోః
అనంతపారస్య నివృత్తితః సుఖమ్ ।
ప్రవర్తమానస్య గుణైరనాత్మనః
తతో భవాన్దర్శయ చేష్టితం విభోః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౬ ॥
త్యక్త్వా స్వధర్మం చరణాంబుజం హరేః
భజన్నపక్వోఽథ పతేత్తతో యది ।
యత్ర క్వ వా భద్రమభూదముష్య కిమ్
కోవార్థ ఆప్తోఽభజతాం స్వధర్మతః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౭ ॥
తస్యైవ హేతోః ప్రయతేత కోవిదో
న లభ్యతే యద్ భ్రమతాముపర్యధః ।
తల్లభ్యతే దుఃఖవదన్యతః సుఖమ్
కాలేన సర్వత్ర గభీరరంహసా ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౮ ॥
న వై జనో జాతు కథంచనావ్రజేత్
ముకుందసేవ్యన్యవదంగ సంసృతిమ్ ।
స్మరన్ ముకుందాంగ్ర్యుపగూహనం పునః
విహాతుమిచ్ఛేన్న రసగ్రహో యతః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౧౯ ॥
ఇదం హి విశ్వం భగవానివేతరో
యతో జగత్స్థాననిరోధసంభవాః ।
తద్ధి స్వయం వేద భవాంస్తథాపి తే
ప్రాదేశమాత్రం భవతః ప్రదర్శితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౦ ॥
త్వమాత్మనాఽత్మానమవేహ్యమోఘదృక్
పరస్య పుంసః పరమాత్మనః కలామ్ ।
అజం ప్రజాతం జగతః శివాయ తత్
మహానుభావాభ్యుదయోఽధిగణ్యతామ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౧ ॥
ఇదం హి పుంసస్తపసః శ్రుతస్య వా
స్విష్టస్య సూక్తస్య చ బుద్ధిదత్తయోః ।
అవిచ్యుతోఽర్థః కవిభిర్నిరూపితో
యదుత్తమశ్లోకగుణానువర్ణనమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౨ ॥
అహం పురాతీతభవేఽభవం మునే
దాస్యాస్తు కస్యాశ్చన వేదవాదినామ్ ।
నిరూపితో బాలక ఏవ యోగినామ్
శుశ్రూషణే ప్రావృషి నిర్వివిక్షతామ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౩ ॥
తే మయ్యపేతాఖిలచాపలేఽర్భకే
దాన్తేఽధృతక్రీడనకేఽనువర్తిని ।
చక్రుః కృపాం యద్యపి తుల్యదర్శనాః
శుశ్రూషమాణే మునయోఽల్పభాషిణి ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౪ ॥
ఉచ్ఛిష్టలేపాననుమోదితో ద్విజైః
సకృత్స్మ భుఞ్జే తదపాస్తకిల్బిషః ।
ఏవం ప్రవృత్తస్య విశుద్ధచేతసః
తద్ధర్మ ఏవాత్మరుచిః ప్రజాయతే ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౫ ॥
తత్రాన్వహం కృష్ణకథాః ప్రగాయతామ్
అనుగ్రహేణాశృణవం మనోహరాః ।
తాః శ్రద్ధయా మేఽనుపదం విశృణ్వతః
ప్రియశ్రవస్యంగ మమాభవద్రుచిః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౬ ॥
తస్మింస్తదా లబ్ధరుచేర్మహామునే
ప్రియశ్రవస్యస్ఖలితా మతిర్మమ ।
యయాహమేతత్సదసత్స్వమాయయా
పశ్యే మయి బ్రహ్మణి కల్పితం పరే ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౭ ॥
ఇత్థం శరత్ ప్రావృషికావృతూ హరేః
విశృణ్వతో మేఽనుసవం యశోఽమలమ్ ।
సంకీర్త్యమానం మునిభిర్మహాత్మభిః
భక్తిః ప్రవృత్తాఽత్మరజస్తమోఽపహా ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౮ ॥
తస్యైవం మేఽనురక్తస్య ప్రశ్రితస్య హతేనసః ।
శ్రద్ధధానస్య బాలస్య దాంతస్యానుచరస్య చ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౨౯ ॥
జ్ఞానం గుహ్యతమం యత్తత్ సాక్షాద్ భగవతోదితమ్ ।
అన్వవోచన్ గమిష్యంతః కృపయా దీనవత్సలాః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౦ ॥
యేనైవాహం భగవతో వాసుదేవస్య వేధసః ।
మాయానుభావమవిదం యేన గచ్ఛంతి తత్పదమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౧ ॥
ఏతత్సంసూచితం బ్రహ్మన్ తాపత్రయచికిత్సితమ్ ।
యదీశ్వరే భగవతి కర్మ బ్రహ్మణి భావితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౨ ॥
ఆమయో యశ్చ భూతానామ్ జాయతే యేన సువ్రత ।
తదేవ హ్యామయం ద్రవ్యం న పునాతి చికిత్సితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౩ ॥
ఏవం నృణాం క్రియాయోగాః సర్వే సంసృతిహేతవః ।
త ఏవాత్మవినాశాయ కల్పంతే కల్పితాః పరే ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౪ ॥
యదత్ర క్రియతే కర్మ భగవత్పరితోషణమ్ ।
జ్ఞానం యత్తదధీనం హి భక్తియోగసమన్వితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౫ ॥
కుర్వాణా యత్ర కర్మాణి భగవచ్ఛిక్షయాఽసకృత్ ।
గృణంతి గుణనామాని కృష్ణస్యానుస్మరంతి చ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౬ ॥
నమో భగవతే తుభ్యం వాసుదేవాయ ధీమహి ।
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ నమః సంకర్షణాయ చ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౭ ॥
ఇతి మూర్త్యభిధానేన మంత్రమూర్తిమమూర్తికమ్ ।
యజతే యజ్ఞపురుషం స సమ్యగ్దర్శనః పుమాన్ ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౮ ॥
ఇమం స్వనిగమం బ్రహ్మన్ అవేత్య మదనుష్ఠితమ్ ।
అదాన్మే జ్ఞానమైశ్వర్యమ్ స్వస్మిన్ భావం చ కేశవః ॥
॥ ౦౧.౦౫.౩౯ ॥
త్వమప్యదభ్రశ్రుత విశ్రుతం విభోః
సమాప్య తే యేన విదాం బుభుత్సితమ్ ।
ఆఖ్యాహి దుఃఖైర్ముహురర్దితాత్మనామ్
సంక్లేశనిర్వాణముశంతి నాన్యథా ॥
॥ ౦౧.౦౫.౪౦ ॥
 
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయామ్ ।
ప్రథమ స్కంధే పంచమోఽధ్యాయః ॥

ఇతర పఠన మార్గాలు | స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౦౫

ప్రస్తుత శ్లోకం: అథ
Scroll to Top