ŚrīmadBhāgavatam | Parāyaṇam
Canto 01 | Chapter 05
Nārada's instruction to Vyāsa Mahārṣi
(Nārada Mahārṣi instructs Vyāsa Mahārṣi that the ultimate perfection of all scriptural knowledge lies only in exclusive devotion to ŚrīmanNārāyaṇa.)
Chapter introduction
In the Fifth Chapter, the dialogue between Vyāsa Mahārṣi and Nārada Mahārṣi, which began at the end of the Fourth Chapter, unfolds in greater depth. Nārada Mahārṣi clearly explains why Vyāsa Mahārṣi did not attain complete satisfaction in his heart despite composing great works such as the Vedas, Purāṇas, and Mahābhārata. He teaches that knowledge which does not fully present the spotless glories of ŚrīmanNārāyaṇa and exclusive devotion unto Him cannot bestow perfect peace upon the heart. Through the divine guidance of Nārada Mahārṣi, this chapter points more clearly toward the advent of ŚrīmadBhāgavatam, centered upon the glory of ŚrīmanNārāyaṇa, and establishes that bhakti alone is the supreme perfection of all scriptural knowledge.
Ślokapāṭham
prathama skandhe pañcamo’dhyāyaḥ ॥
atha taṁ sukham āsīna upāsīnaṁ bṛhacchravāḥ ।
devarṣiḥ prāha viprarṣim vīṇāpāṇiḥ smayann iva ॥
॥ 01.05.01 ॥
pārāśarya mahābhāga bhavataḥ kaccid ātmanā ।
parituṣyati śārīra ātmā mānasa eva vā ॥
॥ 01.05.02 ॥
kṛtavān bhārataṁ yas tvaṁ sarvārtha paribṛṁhitam ॥
॥ 01.05.03 ॥
tathāpi śocasy ātmānam akṛtārtha iva prabho ॥
॥ 01.05.04 ॥
asty eva me sarvam idaṁ tvayoktam ।
tathāpi nātmā parituṣyate me ।
tan mūlam avyakta magādha bodham ।
pṛcchāmahe tvātma bhavātma bhūtam ॥
॥ 01.05.05 ॥
upāsito yat puruṣaḥ purāṇaḥ ।
parāvareśo manasaiva viśvam ।
sṛjaty avaty atti guṇair asaṅgaḥ ॥
॥ 01.05.06 ॥
antaś caro vāyur ivātma sākṣī ।
parāvare brahmaṇi dharmato vrataiḥ ।
snātasya me nyūnam alaṁ vicakṣva ॥
॥ 01.05.07 ॥
bhavatānudita prāyaṁ yaśo bhagavato’malam ।
yenaivāsau na tuṣyeta manye tad darśanaṁ khilam ॥
॥ 01.05.08 ॥
na tathā vāsudevasya mahimā hy anuvarṇitaḥ ॥
॥ 01.05.09 ॥
jagat pavitraṁ pragṛṇīta karhicit ।
tad vāyasaṁ tīrtham uśanti mānasā ।
na yatra haṁsā niramanty uśik kṣayāḥ ॥
॥ 01.05.10 ॥
yasmin prati ślokam abaddhavaty api ।
nāmāny anantasya yaśo’ṅkitāni yat ।
śṛṇvanti gāyanti gṛṇanti sādhavaḥ ॥
॥ 01.05.11 ॥
na śobhate jñānam alaṁ nirañjanam ।
kutaḥ punaḥ śaśvad abhadram īśvare ।
na cārpitaṁ karma yad apy akāraṇam ॥
॥ 01.05.12 ॥
śuci śravāḥ satya rato dhṛta vrataḥ ।
urukramasyākhila bandha muktaye ।
samādhinānusmara tad viceṣṭitam ॥
॥ 01.05.13 ॥
pṛthag dṛśas tat kṛta rūpa nāmabhiḥ ।
na kutracit kvāpi ca duḥsthitā matiḥ ।
labheta vātāhata naur ivāspadam ॥
॥ 01.05.14 ॥
svabhāva raktasya mahān vyatikramaḥ ।
yad vākyato dharma itītaraḥ sthito ।
na manyate tasya nivāraṇaṁ janaḥ ॥
॥ 01.05.15 ॥
ananta pārasya nivṛttitaḥ sukham ।
pravartamānasya guṇair anātmanaḥ ।
tato bhavān darśaya ceṣṭitaṁ vibhoḥ ॥
॥ 01.05.16 ॥
bhajann apakvo’tha patet tato yadi ।
yatra kva vā bhadram abhūd amuṣya kim ।
kovārtha āpto’bhajatāṁ sva dharmataḥ ॥
॥ 01.05.17 ॥
na labhyate yad bhramatām upary adhaḥ ।
tal labhyate duḥkhavad anyataḥ sukham ।
kālena sarvatra gabhīra raṁhasā ॥
॥ 01.05.18 ॥
mukunda sevy anyavad aṅga saṁsṛtim ।
smaran mukundāṅghry upagūhanaṁ punaḥ ।
vihātum icchen na rasa graho yataḥ ॥
॥ 01.05.19 ॥
yato jagat sthāna nirodha sambhavāḥ ।
tad dhi svayaṁ veda bhavāṁs tathāpi te ।
prādeśa mātraṁ bhavataḥ pradarśitam ॥
॥ 01.05.20 ॥
parasya puṁsaḥ paramātmanaḥ kalām ।
ajaṁ prajātaṁ jagataḥ śivāya tat ।
mahānubhāvābhyudayo’dhigaṇyatām ॥
॥ 01.05.21 ॥
sviṣṭasya sūktasya ca buddhi dattayoḥ ।
avicyuto’rthaḥ kavibhir nirūpito ।
yad uttamaśloka guṇānuvarṇanam ॥
॥ 01.05.22 ॥
dāsyās tu kasyāścana vedavādinām ।
nirūpito bālaka eva yoginām ।
śuśrūṣaṇe prāvṛṣi nirvivikṣatām ॥
॥ 01.05.23 ॥
dānte’dhṛta krīḍanake’nuvartini ।
cakruḥ kṛpāṁ yady api tulya darśanāḥ ।
śuśrūṣamāṇe munayo’lpa bhāṣiṇi ॥
॥ 01.05.24 ॥
sakṛt sma bhuñje tad apāsta kilbiṣaḥ ।
evaṁ pravṛttasya viśuddha cetasaḥ ।
tad dharma evātma ruciḥ prajāyate ॥
॥ 01.05.25 ॥
anugraheṇāśṛṇavaṁ manoharāḥ ।
tāḥ śraddhayā me’nupadaṁ viśṛṇvataḥ ।
priyaśravasy aṅga mamābhavad ruciḥ ॥
॥ 01.05.26 ॥
priyaśravasy askhalitā matir mama ।
yayāham etat sad asat sva māyayā ।
paśye mayi brahmaṇi kalpitaṁ pare ॥
॥ 01.05.27 ॥
viśṛṇvato me’nusavaṁ yaśo’malam ।
saṅkīrtyamānaṁ munibhir mahātmabhiḥ ।
bhaktiḥ pravṛttātma rajas tamo’pahā ॥
॥ 01.05.28 ॥
śraddadhānasya bālasya dāntasyānucarasya ca ॥
॥ 01.05.29 ॥
anvavocan gamiṣyantaḥ kṛpayā dīna vatsalāḥ ॥
॥ 01.05.30 ॥
māyānubhāvam avidaṁ yena gacchanti tat padam ॥
॥ 01.05.31 ॥
yad īśvare bhagavati karma brahmaṇi bhāvitam ॥
॥ 01.05.32 ॥
tad eva hy āmayaṁ dravyaṁ na punāti cikitsitam ॥
॥ 01.05.33 ॥
ta evātma vināśāya kalpante kalpitāḥ pare ॥
॥ 01.05.34 ॥
jñānaṁ yat tad adhīnaṁ hi bhakti yoga samanvitam ॥
॥ 01.05.35 ॥
gṛṇanti guṇa nāmāni kṛṣṇasyānusmaranti ca ॥
॥ 01.05.36 ॥
pradyumnāyāniruddhāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca ॥
॥ 01.05.37 ॥
yajate yajña puruṣaṁ sa samyag darśanaḥ pumān ॥
॥ 01.05.38 ॥
adān me jñānam aiśvaryaṁ svasmin bhāvaṁ ca keśavaḥ ॥
॥ 01.05.39 ॥
samāpya te yena vidāṁ bubhutsitam ।
ākhyāhi duḥkhair muhur arditātmanām ।
saṅkleśa nirvāṇam uśanti nānyathā ॥
॥ 01.05.40 ॥
prathama skandhe pañcamo’dhyāyaḥ ॥
Other Study Paths | Canto 01 | Chapter 05
Adhyayanam | Bhāvārtham | Sāram | Sārāmśam
