శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం
స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౦౭
అశ్వత్థాముని బంధనం మరియు ధర్మనిర్ణయం
(ఉపపాండవుల వధ తరువాత అర్జునుడు అశ్వత్థాముని బంధించడం, ద్రౌపది కరుణ వ్యక్తమవడం, మరియు శ్రీకృష్ణుడు ధర్మసంకటానికి పరిష్కారం చూపడం)
అధ్యాయ పరిచయం
సప్తమాధ్యాయంలో వ్యాస మహర్షి భక్తియోగ సమాధిలో శ్రీమన్నారాయణుని మరియు ఆయన ఆధీనంలో ఉన్న మాయాశక్తిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, జీవుల అనర్థాలకు భక్తియోగమే పరమౌషధమని గ్రహించి శ్రీమద్భాగవతాన్ని రచించిన విధానం వివరించబడుతుంది. అనంతరం కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతర పరిణామాలలో అశ్వత్థాముడు ఉపపాండవులను సంహరించడం, అర్జునుడు అతనిని వెంబడించి బంధించడం, బ్రహ్మాస్త్ర సంఘటన, ద్రౌపది అసాధారణ కరుణ, భీముని న్యాయవాదం మరియు శ్రీకృష్ణుని ధర్మసూక్ష్మ నిర్దేశం క్రమంగా ఆవిష్కృతమవుతాయి. చివరికి అర్జునుడు ప్రతిజ్ఞ, కరుణ, గురుగౌరవం మరియు ధర్మాన్ని సమన్వయం చేస్తూ అశ్వత్థామునికి తగిన శిక్షను విధిస్తాడు. ఈ విధంగా భక్తి ద్వారా భాగవత అవతరణం మరియు ధర్మసంకటంలో ధర్మనిర్ణయం అనే రెండు గంభీరమైన అంశాలను ప్రతిష్ఠిస్తూ, న్యాయం మరియు కరుణ పరస్పర విరుద్ధాలు కాకుండా పరిపూర్ణ ధర్మంలో ఏకమవుతాయని ఈ అధ్యాయం బోధిస్తుంది.
శ్లోకపాఠం
ప్రథమ స్కంధే సప్తమోఽధ్యాయః ॥
నిర్గతే నారదే సూత భగవాన్ బాదరాయణః ।
శ్రుతవాంస్తదభిప్రేతమ్ తతః కిమకరోద్విభుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౧ ॥
బ్రహ్మనద్యాం సరస్వత్యామ్ ఆశ్రమః పశ్చిమే తటే ।
శమ్యాప్రాస ఇతి ప్రోక్త ఋషీణాం సత్రవర్ధనః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౨ ॥
ఆసీనోఽప ఉపస్పృశ్య ప్రణిదధ్యౌ మనః స్వయమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౩ ॥
అపశ్యత్పురుషం పూర్ణమ్ మాయాం చ తదుపాశ్రయామ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౪ ॥
పరోఽపి మనుతేఽనర్థమ్ తత్కృతం చాభిపద్యతే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౫ ॥
లోకస్యాజానతో విద్వాన్ చక్రే సాత్వత సంహితామ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౬ ॥
భక్తిరుత్పద్యతే పుంసః శోకమోహభయాపహా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౭ ॥
శుకమధ్యాపయామాస నివృత్తినిరతం మునిః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౮ ॥
స వై నివృత్తినిరతః సర్వత్రోపేక్షకో మునిః ।
కస్య వా బృహతీమేతామ్ ఆత్మారామః సమభ్యసత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౦౯ ॥
ఆత్మారామాశ్చ మునయో నిర్గ్రన్థా అప్యురుక్రమే ।
కుర్వన్త్యహైతుకీం భక్తిమిత్థంభూతగుణో హరిః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౦ ॥
అధ్యగాన్మహదాఖ్యానమ్ నిత్యం విష్ణుజనప్రియః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౧ ॥
సంస్థాంచ పాణ్డుపుత్రాణామ్ వక్ష్యే కృష్ణకథోదయమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౨ ॥
వీరేష్వథో వీరగతిం గతేషు ।
వృకోదరావిద్ధగదాభిమర్శ
భగ్నోరుదండే ధృతరాష్ట్రపుత్రే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౩ ॥
కృష్ణాసుతానాం స్వపతాం శిరాంసి ।
ఉపాహరద్విప్రియమేవ తస్య తత్
జుగుప్సితం కర్మ విగర్హయంతి ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౪ ॥
నిశమ్య ఘోరం పరితప్యమానా ।
తదారుదద్ బాష్పకలాకులాక్షీ
తాం సాంత్వయన్నాహ కిరీటమాలీ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౫ ॥
యద్బ్రహ్మబంధోః శిర ఆతతాయినః ।
గాండీవముక్తైర్విశిఖైరుపాహరే
త్వాఽక్రమ్య యత్స్నాస్యసి దగ్ధపుత్రా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౬ ॥
స సాంత్వయిత్వాచ్యుతమిత్రసూతః ।
అన్వాద్రవద్దంశిత ఉగ్రధన్వా
కపిధ్వజో గురుపుత్రం రథేన ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౭ ॥
కుమారహోద్ద్విగ్నమనా రథేన ।
పరాద్రవత్ప్రాణపరీప్సురుర్వ్యామ్
యావద్గమం రుద్రభయాద్యథార్కః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౮ ॥
అస్త్రం బ్రహ్మశిరో మేనే ఆత్మత్రాణం ద్విజాత్మజః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౧౯ ॥
అజానన్నుపసంహారమ్ ప్రాణకృచ్ఛ్రే ఉపస్థితే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౦ ॥
ప్రాణాపదమభిప్రేక్ష్య విష్ణుం జిష్ణురువాచ హ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౧ ॥
కృష్ణ కృష్ణ మహాబాహో భక్తానామభయంకర ।
త్వమేకో దహ్యమానానామ్ అపవర్గోఽసి సంసృతేః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౨ ॥
మాయాం వ్యుదస్య చిచ్ఛక్త్యా కైవల్యే స్థిత ఆత్మని ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౩ ॥
విధత్సే స్వేన వీర్యేణ శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౪ ॥
స్వానాం చానన్యభావానామ్ అనుధ్యానాయ చాసకృత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౫ ॥
సర్వతోముఖమాయాతి తేజః పరమదారుణమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౬ ॥
వేత్థేదం ద్రోణపుత్రస్య బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రదర్శితమ్ ।
నైవాసౌ వేద సంహారమ్ ప్రాణబాధ ఉపస్థితే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౭ ॥
జహ్యస్త్రతేజ ఉన్నద్ధమ్ అస్త్రజ్ఞో హ్యస్త్రతేజసా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౮ ॥
శ్రుత్వా భగవతా ప్రోక్తమ్ ఫాల్గునః పరవీరహా ।
స్పృష్ట్వాపస్తం పరిక్రమ్య బ్రాహ్మం బ్రాహ్మాయ సందధే ॥
॥ ౦౧.౦౭.౨౯ ॥
ఆవృత్య రోదసీ ఖం చ వవృద్ధాతేఽర్కవహ్నివత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౦ ॥
దహ్యమానాః ప్రజాః సర్వాః సాంవర్తకమమంసత ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౧ ॥
మతం చ వాసుదేవస్య సంజహారార్జునో ద్వయమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౨ ॥
బబంధామర్షతామ్రాక్షః పశుం రశనయా యథా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౩ ॥
ప్రాహార్జునం ప్రకుపితః భగవానంబుజేక్షణః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౪ ॥
యోఽసావనాగసః సుప్తాన్ అవధీన్నిశి బాలకాన్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౫ ॥
ప్రపన్నం విరథం భీతమ్ న రిపుం హంతి ధర్మవిత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౬ ॥
తద్వధస్తస్య హి శ్రేయః యద్దోషాద్యాత్యధః పుమాన్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౭ ॥
ఆహరిష్యే శిరస్తస్య యస్తే మానిని పుత్రహా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౮ ॥
భర్తుశ్చ విప్రియం వీర కృతవాన్ కులపాంసనః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౩౯ ॥
నైవేచ్ఛద్ధంతుం గురుసుతమ్ యద్యప్యాత్మహనం మహాన్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౦ ॥
న్యవేదయత్తం ప్రియాయై శోచన్త్యాఽత్మజాన్ హతాన్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౧ ॥
అవాఙ్ముఖం కర్మజుగుప్సితేన ।
నిరీక్ష్య కృష్ణాపకృతం గురోస్సుతమ్
వామస్వభావా కృపయా ననామ చ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౨ ॥
ముచ్యతాం ముచ్యతామేష బ్రాహ్మణో నితరాం గురుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౩ ॥
అస్త్రగ్రామశ్చ భవతా శిక్షితో యదనుగ్రహాత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౪ ॥
తస్యాత్మనోఽర్ధం పత్న్యాస్తే నాన్వగాద్వీరసూః కృపీ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౫ ॥
వృజినం నార్హతి ప్రాప్తుం పూజ్యం వంద్యమభీక్ష్ణశః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౬ ॥
యథాహం మృతవత్సాఽర్తా రోదిమ్యశ్రుముఖీ ముహుః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౭ ॥
తత్కులం ప్రదహత్యాశు సానుబంధం శుచార్పితమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౮ ॥
ధర్మ్యం న్యాయ్యం సకరుణమ్ నిర్వ్యలీకం సమం మహత్ ।
రాజా ధర్మసుతో రాజ్ఞ్యాః ప్రత్యనందద్వచో ద్విజాః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౪౯ ॥
భగవాన్ దేవకీపుత్రః యే చాన్యే యాశ్చ యోషితః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౦ ॥
న భర్తుర్నాత్మనశ్చార్థే యోఽహన్ సుప్తాన్ శిశూన్ వృథా ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౧ ॥
ఆలోక్య వదనం సఖ్యుః ఇదమాహ హసన్నివ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౨ ॥
బ్రహ్మబన్ధుర్న హన్తవ్య ఆతతాయీ వధార్హణః ।
మయైవోభయమామ్నాతమ్ పరిపాహ్యనుశాసనమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౩ ॥
ప్రియం చ భీమసేనస్య పాంచాల్యా మహ్యమేవ చ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౪ ॥
అర్జునః సహసాఽజ్ఞాయ హరేర్హార్దమథాసినా ।
మణిం జహార మూర్ధన్యమ్ ద్విజస్య సహమూర్ధజమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౫ ॥
తేజసా మణినా హీనమ్ శిబిరాన్నిరయాపయత్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౬ ॥
ఏష హి బ్రహ్మబన్ధూనామ్ వధో నాన్యోఽస్తి దైహికః ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౭ ॥
స్వానాం మృతానాం యత్కృత్యమ్ చక్రుర్నిర్హరణాదికమ్ ॥
॥ ౦౧.౦౭.౫౮ ॥
ప్రథమ స్కంధే సప్తమోఽధ్యాయః ॥
