శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం

స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౧౧

శ్రీకృష్ణుని ద్వారకా ప్రవేశం

(శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకకు చేరుకొని శంఖనాదంతో తన రాకను తెలియజేయగా, విరహంతో ఎదురుచూస్తున్న ద్వారకావాసులు ఆనందంతో ఆయనకు స్వాగతం పలుకుతారు. బంధువులు, తల్లులు మరియు పత్నుల ప్రేమపూర్వక ఆదరణను స్వీకరించిన ఆయన, మానవునివలె వ్యవహరిస్తున్నప్పటికీ ప్రకృతిగుణాలకు అతీతుడైన పరమేశ్వరుడని అధ్యాయం వెల్లడిస్తుంది.)

అధ్యాయ పరిచయం

ఏకాదశాధ్యాయంలో, శ్రీకృష్ణుడు హస్తినాపురం నుండి బయలుదేరి వివిధ జనపదాలను దాటుతూ ద్వారకకు చేరుకుంటాడు. ఆయన రాకను తెలియజేస్తూ పాంచజన్యాన్ని పూరించగానే ద్వారకావాసులు అపారమైన ఆనందంతో ఆయనకు స్వాగతం పలకడానికి బయలుదేరుతారు. చాలాకాలం తరువాత తమ ప్రియతమ ప్రభువును దర్శించిన వారు ప్రేమభక్తులతో ఆయనను స్తుతిస్తూ, ఆయన సాన్నిధ్యమే తమకు పరమాశ్రయమని వ్యక్తపరుస్తారు. శ్రీకృష్ణుడు కూడా తనను దర్శించడానికి వచ్చిన వారందరినీ వారి వారి స్థాయికి తగిన విధంగా ఆదరించి, అనంతరం ద్వారకానగరంలో ప్రవేశిస్తాడు.

ఈ విధంగా భగవంతుని ఆగమనం భక్తుల హృదయాలలో ఎంతటి ఆనందాన్ని కలిగిస్తుందో, భక్తులు ఆయనను తమకు అత్యంత సన్నిహితుడిగా భావిస్తూనే పరమాశ్రయుడిగా ఎలా అనుభవిస్తారో ఈ అధ్యాయం హృద్యంగా ప్రతిపాదిస్తుంది. అదే సమయంలో శ్రీకృష్ణుని భక్తవాత్సల్యం, ద్వారకావాసుల అనన్యప్రేమ మరియు భగవంతునికి భక్తులకు మధ్యనున్న గాఢమైన ప్రేమసంబంధాన్ని కూడా ఈ అధ్యాయం సుందరంగా ప్రతిఫలింపజేస్తుంది.

శ్లోకపాఠం

అథ శ్రీమద్భాగవత పారాయణం ।
ప్రథమ స్కంధే ఏకాదశోఽధ్యాయః ॥
 
(సూత ఉవాచ)
ఆనర్తాన్ స ఉపవ్రజ్య స్వృద్ధాన్ జనపదాన్ స్వకాన్ ।
దధ్మౌ దరవరం తేషామ్‌ విషాదం శమయన్నివ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౧ ॥
స ఉచ్చకాశే ధవలోదరో దరో-
ఽప్యురుక్రమస్యాధరశోణశోణిమా ।
దాధ్మాయమానః కరకంజసంపుటే
యథాబ్జఖండే కలహంస ఉత్స్వనః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౨ ॥
తముపశ్రుత్య నినదం జగద్భయభయావహమ్ ।
ప్రత్యుద్యయుః ప్రజాః సర్వా భర్తృదర్శనలాలసాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౩ ॥
తత్రోపనీతబలయో రవేర్దీపమివాదృతాః ।
ఆత్మారామం పూర్ణకామం నిజలాభేన నిత్యదా ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౪ ॥
ప్రీత్యుత్ఫుల్లముఖాః ప్రోచుర్హర్షగద్గదయా గిరా ।
పితరం సర్వసుహృదమవితారమివార్భకాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౫ ॥
నతాః స్మ తే నాథ సదాంఘ్రిపంకజం
విరించవైరించ్యసురేంద్రవందితమ్ ।
పరాయణం క్షేమమిహేచ్ఛతాం పరం
న యత్ర కాలః ప్రభవేత్ పరః ప్రభుః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౬ ॥
భవాయ నస్త్వం భవ విశ్వభావన
త్వమేవ మాతాథ సుహృత్పతిః పితా ।
త్వం సద్గురుర్నః పరమం చ దైవతం
యస్యానువృత్యా కృతినో బభూవిమ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౭ ॥
అహో సనాథా భవతా స్మ యద్వయం
త్రైవిష్టపానామపి దూరదర్శనమ్ ।
ప్రేమస్మితస్నిగ్ధనిరీక్షణాననం
పశ్యేమ రూపం తవ సర్వసౌభగమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౮ ॥
యర్హ్యంబుజాక్షాపససార భో భవాన్
కురూన్ మధూన్ వాథ సుహృద్దిదృక్షయా ।
తత్రాబ్దకోటిప్రతిమః క్షణో భవేత్
రవిం వినాక్ష్ణోరివ నస్తవాచ్యుత ॥
॥ ౦౧.౧౧.౦౯ ॥
ఇతి చోదీరితా వాచః ప్రజానాం భక్తవత్సలః ।
శృణ్వానోఽనుగ్రహం దృష్ట్యా వితన్వన్ ప్రావిశత్పురీమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౦ ॥
మధుభోజదశార్హార్హకుకురాంధకవృష్ణిభిః ।
ఆత్మతుల్యబలైర్గుప్తాం నాగైర్భోగవతీమివ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౧ ॥
సర్వర్తుసర్వవిభవపుణ్యవృక్షలతాశ్రమైః ।
ఉద్యానోపవనారామైర్వృతపద్మాకరశ్రియమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౨ ॥
గోపురద్వారమార్గేషు కృతకౌతుకతోరణామ్ ।
చిత్రధ్వజపతాకాగ్రైరంతః ప్రతిహతాతపామ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౩ ॥
సమ్మార్జితమహామార్గరథ్యాపణకచత్వరామ్ ।
సిక్తాం గంధజలైరుప్తాం ఫలపుష్పాక్షతాంకురైః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౪ ॥
ద్వారి ద్వారి గృహాణాం చ దధ్యక్షతఫలేక్షుభిః ।
అలంకృతాం పూర్ణకుంభైర్బలిభిర్ధూపదీపకైః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౫ ॥
నిశమ్య ప్రేష్ఠమాయాంతం వసుదేవో మహామనాః ।
అక్రూరశ్చోగ్రసేనశ్చ రామశ్చాద్భుతవిక్రమః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౬ ॥
ప్రద్యుమ్నశ్చారుదేష్ణశ్చ సాంబో జాంబవతీసుతః ।
ప్రహర్షవేగోచ్ఛశిత శయనాసనభోజనాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౭ ॥
వారణేంద్రం పురస్కృత్య బ్రాహ్మణైః ససుమంగళైః ।
శంఖతూర్యనినాదేన బ్రహ్మఘోషేణ చాదృతాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౮ ॥
ప్రత్యుజ్జగ్మూ రథైర్హృష్టాః ప్రణయాగతసాధ్వసాః ।
వారముఖ్యాశ్చ శతశో యానైస్తద్దర్శనోత్సుకాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౧౯ ॥
లసత్కుండలనిర్భాతకపోలవదనశ్రియః ।
నటనర్తకగంధర్వాః సూతమాగధవందినః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౦ ॥
గాయంతి చోత్తమశ్లోకచరితాన్యద్భుతాని చ ।
భగవాంస్తత్ర బంధూనాం పౌరాణామనువర్తినామ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౧ ॥
యథావిధ్యుపసంగమ్య సర్వేషాం మానమాదధే ।
ప్రహ్వాభివాదనాశ్లేషకరస్పర్శస్మితేక్షణైః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౨ ॥
ఆశ్వాస్య చాశ్వపాకేభ్యో వరైశ్చాభిమతైర్విభుః ।
స్వయం చ గురుభిర్విప్రైః సదారైః స్థవిరైరపి ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౩ ॥
ఆశీర్భిర్యుజ్యమానోఽన్యైర్వందిభిశ్చావిశత్పురమ్ ।
రాజమార్గం గతే కృష్ణే ద్వారకాయాః కులస్త్రియః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౪ ॥
హర్మ్యాణ్యారురుహుర్విప్ర తదీక్షణమహోత్సవాః ।
నిత్యం నిరీక్షమాణానాం యదపి ద్వారకౌకసామ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౫ ॥
నై వతృప్యంతి హి దృశః శ్రియో ధామాంగమచ్యుతమ్ ।
శ్రియో నివాసో యస్యోరః పానపాత్రం ముఖం దృశామ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౬ ॥
బాహవో లోకపాలానాం సారంగాణాం పదాంబుజమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౭ ॥
సితాతపత్రవ్యజనైరుపస్కృతః
ప్రసూనవర్షైరభివర్షితః పథి ।
పిశంగవాసా వనమాలయా బభౌ
ఘనో యథార్కోడుపచాపవైద్యుతైః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౮ ॥
ప్రవిష్టస్తు గృహం పిత్రోః పరిష్వక్తః స్వమాతృభిః ।
వవందే శిరసా సప్త దేవకీప్రముఖా ముదా ॥
॥ ౦౧.౧౧.౨౯ ॥
తాః పుత్రమంకమారోప్య స్నేహస్నుతపయోధరాః ।
హర్షవిహ్వలితాత్మానః సిషిచుర్నేత్రజైర్జలైః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౦ ॥
అథావిశత్ స్వభవనం సర్వకామమనుత్తమమ్ ।
ప్రాసాదా యత్ర పత్నీనాం సహస్రాణి చ షోడశ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౧ ॥
పత్న్యః పతిం ప్రోష్య గృహానుపాగతం
విలోక్య సంజాతమనోమహోత్సవాః ।
ఉత్తస్థురారాత్ సహసాఽసనాశయాత్
సాకం వ్రతైర్వ్రీడితలోచనాననాః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౨ ॥
తమాత్మజైర్దృష్టిభిరంతరాత్మనా
దురంతభావాః పరిరేభిరే పతిమ్ ।
నిరుద్ధమప్యాస్రవదంబు నేత్రయోః
విలజ్జతీనాం భృగువర్య వైక్లబాత్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౩ ॥
యద్యప్యసౌ పార్శ్వగతో రహోగతః
తథాపి తస్యాంఘ్రియుగం నవం నవమ్ ।
పదే పదే కా విరమేత తత్పదాత్
చలాపి యచ్ఛ్రీర్న జహాతి కర్హిచిత్ ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౪ ॥
ఏవం నృపాణాం క్షితిభారజన్మనామ్
అక్షౌహిణీభిః పరివృత్తతేజసామ్ ।
విధాయ వైరం శ్వసనో యథానలం
మిథో వధేనోపరతో నిరాయుధః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౫ ॥
స ఏష నరలోకేఽస్మిన్నవతీర్ణః స్వమాయయా ।
రేమే స్త్రీరత్నకూటస్థో భగవాన్ ప్రాకృతో యథా ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౬ ॥
ఉద్దామభావపిశునామలవల్గుహాస-
వ్రీడావలోకనిహతో మదనోఽపి యాసామ్ ।
సమ్ముహ్య చాపమజహాత్ ప్రమదోత్తమాస్తాః
యస్యేంద్రియం విమథితుం కుహకైర్న శేకుః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౭ ॥
తమయం మన్యతే లోకో హ్యసంగమపి సంగినమ్ ।
ఆత్మౌపమ్యేన మనుజం వ్యాపృణ్వానం యతోఽబుధః ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౮ ॥
ఏతదీశనమీశస్య ప్రకృతిస్థోఽపి తద్గుణైః ।
న యుజ్యతే సదాఽత్మస్థైర్యథా బుద్ధిస్తదాశ్రయా ॥
॥ ౦౧.౧౧.౩౯ ॥
తం మేనిరేఽబలా మూఢాః స్త్రైణం చానువ్రతం రహః ।
అప్రమాణవిదో భర్తురీశ్వరం మతయో యథా ॥
॥ ౦౧.౧౧.౪౦ ॥
 
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం
ప్రథమస్కంధే ఏకాదశోఽధ్యాయః ॥

ఇతర పఠన మార్గాలు | స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౧౧

శ్లోకాన్ని క్లిక్ చేయండి లేదా ఆడియో ప్లే చేయండి
Scroll to Top