శ్రీమద్భాగవతం | పారాయణం

స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౧౦

శ్రీకృష్ణుని ద్వారకా ప్రయాణం

(ధర్మరాజు పాలనలో రాజ్యసమృద్ధి నెలకొనడం, శ్రీకృష్ణుని హస్తినాపుర నిర్గమనంతో భక్తుల విరహభావం వ్యక్తమవడం, కురుస్త్రీలు ఆయన పరమమహిమను స్తుతించడం మరియు శ్రీకృష్ణుడు ద్వారక వైపు ప్రయాణించడం.)

అధ్యాయ పరిచయం

దశమాధ్యాయంలో, భీష్మ పితామహుని పరమపదప్రాప్తి అనంతరం ధర్మరాజు హస్తినాపురానికి తిరిగి వచ్చి ధర్మబద్ధంగా రాజ్యపాలనను స్థాపిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుని అనుగ్రహసాన్నిధ్యంతో రాజ్యంలో శాంతి, సుభిక్షం మరియు సమృద్ధి నెలకొంటాయి. కొంతకాలం అనంతరం ద్వారకకు తిరిగి వెళ్లాలని సంకల్పించిన శ్రీకృష్ణునికి పాండవులు, కుంతీదేవి, సుభద్ర మరియు హస్తినాపురవాసులు ప్రేమభక్తులతో వీడ్కోలు పలుకుతారు. శ్రీకృష్ణుడు వారందరినీ ఓదార్చి తన రథంపై ద్వారక వైపు ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తాడు.

ఈ విధంగా భగవంతుని సాన్నిధ్యం భక్తుల జీవితంలో ఎంతటి ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుందో, అలాగే ఆయన వియోగం ఎంతటి గాఢమైన భక్తిభావాన్ని వెలికితీస్తుందో ఈ అధ్యాయం హృద్యంగా ప్రతిపాదిస్తుంది. అదే సమయంలో ధర్మపాలన, భగవత్సాన్నిధ్యం మరియు అనన్యభక్తి పరస్పర సంబంధాన్ని కూడా ఈ అధ్యాయం సుందరంగా ప్రతిఫలింపజేస్తుంది.

శ్లోకపాఠం

అథ శ్రీమద్భాగవత పారాయణం ।
ప్రథమ స్కంధే దశమోఽధ్యాయః ॥
 
(శౌనక ఉవాచ)
హత్వా స్వరిక్థస్పృధ ఆతతాయినో
యుధిష్ఠిరో ధర్మభృతాం వరిష్ఠః ।
సహానుజైః ప్రత్యవరుద్ధభోజనః
కథం ప్రవృత్తః కిమకారషీత్తతః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౧ ॥
(సూత ఉవాచ)
వంశం కురోర్వంశదవాగ్నినిర్హృతం
సంరోహయిత్వా భవభావనో హరిః ।
నివేశయిత్వా నిజరాజ్య ఈశ్వరో
యుధిష్ఠిరం ప్రీతమనా బభూవ హ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౨ ॥
నిశమ్య భీష్మోక్తమథాచ్యుతోక్తం
ప్రవృత్తవిజ్ఞానవిధూతవిభ్రమః ।
శశాస గామింద్ర ఇవాజితాశ్రయః
పరిధ్యుపాంతామనుజానువర్తితః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౩ ॥
కామం వవర్ష పర్జన్యః సర్వకామదుఘా మహీ ।
సిషిచుః స్మ వ్రజాన్ గావః పయసోధస్వతీర్ముదా ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౪ ॥
నద్యః సముద్రా గిరయః సవనస్పతివీరుధః ।
ఫలంత్యోషధయః సర్వాః కామమన్వృతు తస్య వై ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౫ ॥
నాధయో వ్యాధయః క్లేశా దైవభూతాత్మహేతవః ।
అజాతశత్రావభవన్ జంతూనాం రాజ్ఞి కర్హిచిత్ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౬ ॥
ఉషిత్వా హాస్తినపురే మాసాన్ కతిపయాన్ హరిః ।
సుహృదాం చ విశోకాయ స్వసుశ్చ ప్రియకామ్యయా ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౭ ॥
ఆమంత్ర్య చాభ్యనుజ్ఞాతః పరిష్వజ్యాభివాద్య తమ్ ।
ఆరురోహ రథం కైశ్చిత్ పరిష్వక్తోఽభివాదితః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౮ ॥
సుభద్రా ద్రౌపదీ కుంతీ విరాటతనయా తథా ।
గాంధారీ ధృతరాష్ట్రశ్చ యుయుత్సుర్గౌతమో యమౌ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౦౯ ॥
వృకోదరశ్చ ధౌమ్యశ్చ స్త్రియో మత్స్యసుతాదయః ।
న సేహిరే విముహ్యంతో విరహం శార్ఙ్గధన్వనః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౦ ॥
సత్సంగాన్ముక్తదుస్సంగః హాతుం నోత్సహతే బుధః ।
కీర్త్యమానం యశో యస్య సకృదాకర్ణ్య రోచనమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౧ ॥
తస్మిన్న్యస్తధియః పార్థాః సహేరన్ విరహం కథమ్ ।
దర్శనస్పర్శనాలాప శయనాసనభోజనైః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౨ ॥
సర్వే తేఽనిమిషైరక్షైః తమనుద్రుతచేతసః ।
వీక్షంతః స్నేహసంబద్ధా విచేలుస్తత్ర తత్ర హ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౩ ॥
న్యరుంధన్నుద్గలద్బాష్పమ్ ఔత్కంఠ్యాద్దేవకీసుతే ।
నిర్యాత్యగారాన్నోఽభద్రమ్ ఇతి స్యాద్బాంధవస్త్రియః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౪ ॥
మృదంగశంఖభేర్యశ్చ వీణాపణవగోముఖాః ।
ధుంధుర్యానకఘంటాద్యాః నేదుర్దుందుభయస్తథా ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౫ ॥
ప్రాసాదశిఖరారూఢాః కురునార్యో దిదృక్షయా ।
వవృషుః కుసుమైః కృష్ణమ్ ప్రేమవ్రీడాస్మితేక్షణాః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౬ ॥
సితాతపత్రం జగ్రాహ ముక్తాదామవిభూషితమ్ ।
రత్నదండం గుడాకేశః ప్రియః ప్రియతమస్య హ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౭ ॥
ఉద్ధవః సాత్యకిశ్చైవ వ్యజనే పరమాద్భుతే ।
వికీర్యమాణః కుసుమైః రేజే మధుపతిః పథి ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౮ ॥
అశ్రూయంతాశిషః సత్యాః తత్ర తత్ర ద్విజేరితాః ।
నానురూపానురూపాశ్చ నిర్గుణస్య గుణాత్మనః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౧౯ ॥
అన్యోన్యమాసీత్సంజల్పః ఉత్తమశ్లోకచేతసామ్ ।
కౌరవేంద్రపురస్త్రీణామ్ సర్వశ్రుతిమనోహరః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౦ ॥
స వై కిలాయం పురుషః పురాతనః
య ఏక ఆసీదవిశేష ఆత్మని ।
అగ్రే గుణేభ్యో జగదాత్మనీశ్వరే
నిమీలితాత్మన్ నిశి సుప్తశక్తిషు ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౧ ॥
స ఏవ భూయో నిజవీర్యచోదితామ్
స్వజీవమాయాం ప్రకృతిం సిసృక్షతీమ్ ।
అనామరూపాత్మని రూపనామనీ
విధిత్సమానోఽనుససార శాస్త్రకృత్ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౨ ॥
స వా అయం యత్పదమత్ర సూరయః
జితేంద్రియా నిర్జితమాతరిశ్వనః ।
పశ్యంతి భక్త్యుత్కలితామలాత్మనా
నన్వేష సత్త్వం పరిమార్ష్టుమర్హతి ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౩ ॥
స వా అయం సఖ్యనుగీతసత్కథో
వేదేషు గుహ్యేషు చ గుహ్యవాదిభిః ।
య ఏక ఈశో జగదాత్మలీలయా
సృజత్యవత్యత్తి న తత్ర సజ్జతే ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౪ ॥
యదా హ్యధర్మేణ తమోధియో నృపా
జీవంతి తత్రైష హి సత్త్వతః కిల ।
ధత్తే భగం సత్యమృతం దయాం యశో
భవాయ రూపాణి దధద్యుగే యుగే ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౫ ॥
అహో అలం శ్లాఘ్యతమం యదోః కులమ్
అహో అలం పుణ్యతమం మధోర్వనమ్ ।
యదేష పుంసామృషభః శ్రియః పతిః
స్వజన్మనా చంక్రమణేన చాంచతి ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౬ ॥
అహో బత స్వర్యశసస్తిరస్కరీ
కుశస్థలీ పుణ్యయశస్కరీ భువః ।
పశ్యంతి నిత్యం యదనుగ్రహేషితమ్
స్మితావలోకం స్వపతిం స్మ యత్ప్రజాః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౭ ॥
నూనం వ్రతస్నానహుతాదినేశ్వరః
సమర్చితో హ్యస్య గృహీతపాణిభిః ।
పిబంతి యాః సఖ్యధరామృతం ముహుః
వ్రజస్త్రియః సమ్ముముహుర్యదాశయాః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౮ ॥
యా వీర్యశుల్కేన హృతాః స్వయంవరే
ప్రమథ్య చైద్యప్రముఖాన్ హి శుష్మిణః ।
ప్రద్యుమ్నసాంబాంబసుతాదయోఽపరా
యాశ్చాహృతా భౌమవధే సహస్రశః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౨౯ ॥
ఏతాః పరం స్త్రీత్వమపాస్తపేశలం
నిరస్తశౌచం బత సాధు కుర్వతే ।
యాసాం గృహాత్పుష్కరలోచనః పతిః
న జాత్వపైత్యాహృతిభిర్హృది స్పృశన్ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౦ ॥
ఏవంవిధా వదంతీనాం స గిరః పురయోషితామ్ ।
నిరీక్షణేనాభినందన్ సస్మితేన యయౌ హరిః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౧ ॥
అజాతశత్రుః పృతనాం గోపీథాయ మధుద్విషః ।
పరేభ్యః శంకితః స్నేహాత్ప్రాయుంక్త చతురంగిణీమ్ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౨ ॥
అథ దూరాగతాన్ శౌరిః కౌరవాన్ విరహాతురాన్ ।
సన్నివర్త్య దృఢం స్నిగ్ధాన్ ప్రాయాత్స్వనగరీం ప్రియైః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౩ ॥
కురుజాంగలపాంచాలాన్ శూరసేనాన్ సయామునాన్ ।
బ్రహ్మావర్తం కురుక్షేత్రమ్ మత్స్యాన్ సారస్వతానథ ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౪ ॥
మరుధన్వమతిక్రమ్య సౌవీరాభీరయోః పరాన్ ।
ఆనర్తాన్ భార్గవోపాగాత్ శ్రాంతవాహో మనాగ్విభుః ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౫ ॥
తత్ర తత్ర హ తత్రత్యైః హరిః ప్రత్యుద్యతార్హణః ।
సాయం భేజే దిశం పశ్చాత్ గవిష్ఠో గాం గతస్తదా ॥
॥ ౦౧.౧౦.౩౬ ॥
 
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయామ్ ।
ప్రథమ స్కంధే దశమోఽధ్యాయః ॥

ఇతర పఠన మార్గాలు | స్కంధం ౦౧ | అధ్యాయం ౧౦

శ్లోకాన్ని క్లిక్ చేయండి లేదా ఆడియో ప్లే చేయండి
Scroll to Top